Hadis, kıraat ve lügat âlimi, şair, hatip. Künyesi Ebu Muhammed ve Ebu Bekr olup ismi Abdullah bin Hasan bin Ahmed bin Yahya bin Ubeydullah'tır. 556 (m. 1161) yılında, Endülüs'ün güneyinde bir liman şehri olan Malaga'da (Malaga) doğdu. Malagî, Ensarî ve Kurtubî nisbet edildi. 611 (m. 1214) yılında Malaga'da vefat etti.
Küçük yaşta babası Ebu Ali Hasan bin Ahmed Kurtubî'den ilim öğrenmeye başlayan İbnü'l-Kurtubî, babasından başka, Ebu Bekr İbn-i Ced, Ebü'l-Kasım bin Habiş, Ebu Abdullah bin Zerkun, Kasım bin Dahman Süheylî ve daha birçok âlimden hadis-i şerif öğrenip ilim tahsil etti. İbn-i Arus, İbn-i Kevser ve İbn-i Fahhar'dan kıraat ve Arabî ilimleri öğrendi. Yirmi yaşlarında iken Malaga'da talebe okuttu. Süheylî'nin devamlı hizmetinde bulunur, ilminden istifade ederdi. Ebü'l-Hasan bin Hazil ve Ebu Mervan bin Kuzman'dan icazet aldı.
Daha sonra Gırnata (Granada), İşbiliyye (Sevilla), Sebte (Ceuta) ve Mürsiye (Murcia) şehirlerine seyahat etti. Gittiği şehirlerdeki âlimlerin ilminden istifade edip eksiklerini tamamladı. Allahü Teâlâ nın dinine hizmet için çok çalıştı. Yüz bin hadis-i şerifi ravileriyle birlikte ezberledi. Hadis âlimlerinin hayatlarını çok iyi bir şekilde öğrendi. Endülüs'ün en büyük üç muhaddisinden biri oldu. Kıraat ve fıkıh ilimlerinde de zamanının en büyük âlimlerinden idi. Güzel ahlâkı, merhameti, örnek yaşayışı ile insanlara emr-i ma'ruf yapıp doğru yolu öğrenmelerine vesile oldu.
Memleketi Malaga'ya döndü. Talebe okutmaya başladı. Malaga Camii'nde hatiplik vazifesi verildi. İnsanlar, İslamiyete olan bağlılığından ona itimat edip güvendiler. Herkes ona koşup hadis, kıraat ve fıkıh ilimleri öğrenmek için yarış etti. İnsanlara Allahü Teâlâ nın dinini öğretmekteki gayreti, talebesinin ve sevenlerinin çoğalmasına vesile oldu.
İnsanların İbnü'l-Kurtubî'nin etrafında toplanmasından rahatsız olan zamanın Malaga valisi Ebu Âmir İbn-i Hassun'la araları açıldı. Ebu Âmir, İbnü'l-Kurtubî'yi vazifeden aldı ve hatipliği kendisi yapmaya başladı. İbnü'l-Kurtubî siyasi bir dava peşinde olmadığı için hiçbir şey yapmadı. Ancak insanlara hutbelerde söylediği birkaç nasihata mani olunmasına üzüldü. Yoksa Müslümanlar kıraat öğrenmek için yine ona geliyor, fetva sormak için onu arayıp buluyorlardı.
Kendisinden birçok kimse ilim öğrendi. Bunlar arasında Ebu Abdullah İbn-i Tiraz, Ebü'l-Kasım İbni Taylasan ve daha birçok âlim vardı. Pek kıymetli eserlerin de müellifi olduğu zannedilen İbnü'l-Kurtubî'nin, kıraat ve şiirle ilgili bazı kitapları olduğu bildirilmiş fakat isimleri zikredilmemiştir.
