Hanefî mezhebi fıkıh, usûl âlimi. İsmi Muhammed bin Ahmed bin Ömer bin Ahmed bin Ebu Şakir İrbilî'dir. Künyesi Ebu Abdullah olup lakabı Mecdüddin'dir. İbnü'z-Zahir diye tanınır. 602 (m. 1205) senesinin Safer ayında İrbil'de doğup 677 (m. 1278) senesinde yine burada vefat etti.
İrbil'de yetişti. Bağdat'ta, âlimlerden ilim öğrendi ve hadis-i şerif dinledi. Şam'a geldi. Burada ders okuttu. Bağdat'ta Ebu Bekr bin Hazin Kaşgarî'nin, Şam'da; Sehavî, Kerime, Taceddin bin Hameveyh ve Taceddin bin Ebu Ca'fer'in derslerini dinledi. Kendisinden; Ebu Şame, Dimyatî, Ebu Hüseyin Yünunî, Şihabeddin Mahmud rivayette bulundu. Şam'a Kaymaziyye Medresesi'nde ders verdi. Düşüncelerinde isabetliydi. Aynı zamanda, edebî ilimlerde de çok yükselmişti.
Bir divanı olan İbnü'z-Zahir'in şiirlerinden bir bölümün tercümesi şöyledir:
“Her canlı sonunda ölecektir. İnsan, ömrü boyunca süratle ölüme doğru koştu. Ebedî kalacağı evini harap ediyor. Onun yerine, çok kısa bir müddet içerisinde harap olup yıkılacak olan dünya evleri kuruyor, onları yapmaya çalışıyor. Her gün ömür eksiliyor. Yaş ilerledikçe, vücuda ağrılar, sızılar geliyor. İnsanlar, zaman içerisinde bir kafiledir. Daima yolculuk yapmaktadırlar. Fakat bu yolculuğun dönüşü yoktur. Öyleyse, kendine azık hazırla. Çünkü takva en hayırlı azıktır.”
Eserleri:
1- Tezkiretü'l-erib ve Tabsiretü'l-edib,
2- Muhtasaru emsali'ş-Şerif er-Radî,
3- Divan.
