Tefsir ve hadis âlimi. Künyesi Ebu Muhammed'dir. 244 (m. 859)'da Kurtuba'nın Beyyane köyünde doğdu. 340 (m. 951) senesinde Kurtuba'da vefat etti. Mekke'de vefat ettiği de rivayet edilir.
Bakî bin Mahled, İbn-i Vaddah, Asbağ bin Halil, Abdullah bin Meysere ve diğer âlimlerden hadis-i şerif işitip, rivayet etmiştir. Aslen Endülüslü olup, ilim tahsili için seyahatlere çıktı. Çok âlimle görüşüp, ilim öğrendi. Mekke'de Muhammed bin İsmail es-Saig, Ali bin Abdülaziz'den; Irak'ta Kadı İsmail'den, İbn-i Ebu Heyseme'den, Muhammed bin İsmail Tirmizî'den, Ahmed bin Hanbel hazretlerinin oğlu Abdullah'tan, İbn-i Kuteybe'den, Haris bin Ebu Üsame'den ve diğer âlimlerden ilim aldı. Mısır'da ise Muhammed bin Abdullah Emevî'den, Ravh bin Ferec el-Malikî'den ve diğer âlimlerden ilim almıştır. Önemli ilim merkezlerine gidip, oralarda zamanın meşhur âlimlerinden ilim tahsilini tamamladı. Böylece ilimde iyi yetişip, âlim oldu. Endülüs'e çok ilim sahibi bir âlim olarak döndü. Kurtuba'da yerleşti. İlimdeki üstün vasfıyla, zamanında kendine müracaat edilen kadri yüce bir âlimdi.
Hadis ilminde yüz bin hadis-i şerifi senetleriyle ezbere bilip, hafız derecesinde âlimdi. Tefsir ve hadis ilminden başka, fıkıh ve nahiv ilminde de âlimdi. Kendisinden; torunu Kasım bin Muhammed, Abdullah bin Muhammed el-Belhî, Abdülvaris bin Süfyan, Abdullah bin Nasr, Muhammed bin Ahmed, Ebu Osman Sa'id bin Nasr, Ahmed bin Kasım, Kasım bin Muhammed ve daha pek çok zat hadis-i şerif işitip rivayet etmiştir.
Eserleri:
1- Ahkamü'l-Kur'an
2- El-Müctena (Münteka) fî ehadisi'l-Mustafa
3- En-Nasih ve'l-Mensuh
4- Garaibu Hadis-i Malik
5- Müsnedü Hadisi Malik
6- Birrü'l-valideyn
7- El-Ensab
Rivayet ettiği hadis-i şeriflerden biri şudur. Resulullah Efendimiz buyurdu ki: “Bana mahsus beş isim vardır: Ben, Muhammed'im. Ben, Ahmed'im. Ben, Mahiyim ki, Allahü teala, benimle küfrü yok eder. Ben Haşirim ki halk, kıyamet günü benim izimce haşrolunacaktır. Ben Akıbim ki, benden sonra peygamber yoktur.”
