Hanefî mezhebi fıkıh âlimi, muhaddis ve kadı. Tam ismi Kasım bin Maan bin Abdurrahman el-Mes'udî el-Hüzelî el-Kufî; künyesi Ebu Abdullah'tır. Eshab-ı Kiram'dan Abdullah bin Mes'ud'un neslindendir. Doğum tarihi bilinmemektedir. 175 (m. 791)'te vefat etmiştir.
İmam-ı A'meş, Asımü'l-Ahvel, Abdülmelik bin Umeyr, İbn-i Mu'temir, Talha bin Yahya, Hişambin Urve, Yahya bin Sa'id vb. âlimlerden ilim öğrenip hadis-i şerif rivayet etmiştir. Kendisinden de İbn-i Mehdî, Ali bin Nasr, Ebu Gassan en-Nehdî, Ebu Nuaym Fadl bin Dükeyn ve başkaları hadis rivayetinde bulunmuşlardır. Hadis âlimlerinden İbn-i Sa'd, Ahmed bin Hanbel, Ebu Hatem ve Ebu Davud; Kasım'ın saduk ve sika bir âlim olduğunu bildirmişlerdir. Kütüb-i Sitte'nin dört süneninde rivayetleri yer alır.
Fıkıh ilmini İmam-ı A'zam'ın derslerinde öğrenmiştir. Kufe'de Şüreyk'ten sonra kadılık yapmıştır. Bu iş için ücret de almamıştır. Aynı zamanda tarih, nesep ilmi ve edebiyatta da çok ileri gitmiştir. Söz ve şiirde zamanının en ilerisi olduğu söylenmiştir. Zamanının Şa'bi'si denilmiştir. Bulunduğumecliste her ilimden konuşurdu. Edeplere çok dikkat ederdi. Kufe'de onun gibisi yok diyenler de vardır. Çok cömertti. İmam-ı A'zam hazretleri onu çok sever ve; “Gözümün nuru gönlümün sürurusunuz.” derdi.
Lugat ilmi ile ilgili En-Nevadir ile Garibu'l-Musannef adlı eserleri vardır.
