Osmanlı âlimlerinden. Yüz yedinci Osmanlı şeyhülislamıdır. İsmi Mehmed Sa'deddin olup müderris Abdülhamid Efendi'nin oğludur. Peygamber Efendimizin temiz soyundan olup Şeyhülislam Hoca Sa'deddin Efendi'nin torunlarındandır. 1213 (m. 1798) senesinde İstanbul'da doğdu. 1283 (m. 1866)'da orada vefat etti. Fatih Camii'nde cenaze namazı kılındıktan sonra Üsküdar'da Karacaahmed Kabristanı'na defnedildi.
Zamanının âlimlerinden aklî ve naklî ilimleri tahsil edip yükseldikten sonra kadılık mesleğini tercih etti. Anadolu'nun birçok yerinde adalet ve doğruluk üzere kadılık yaptı. Allahü tealanın dininin emirlerini yerine getirmek ve yasaklarından sakındırmak hususunda çok gayret sarf etti. Aydın ilinde kadılık yaparken Kütahya'ya gönderildi. Daha sonra Manisa kadılığına tayin edildi. Manisa'da birkaç sene kaldıktan sonra vazifeden alındı. Bir müddet devlet memuriyetinden uzak kaldıktan sonra 1255 (m. 1839)'da, “Tanzimat-ı Hayriye” ilan edilince Aydın muhassıllığına (vergileri tahsil eden memur) tayin edildi. 1257 (m. 1841)'de eyalet teşkilatında yapılan değişiklikte, defterdarlık idaresinin kurulması lüzumu ortaya çıktığından, İstanbul'a davet edilerek, maliye bakanlığı başkâtipliği ile birlikte, ziraat meclisi üyeliğine ve evkaf müfettişliğine getirildi. 1262 (m. 1845)'te eski memuriyetleri üzerinde kalmak üzere “Hariç” payesiyle hudut tespiti ve bazı müşkül meselelerin hâlli için Osmanlı-Rus sınırında ve Batum yakınlarında bulunan Çürüksu'ya gönderildi. Oradan Trabzon'a evkaf müfettişliğine nakledildi. Aynı sene içerisinde Mekke-i Mükerreme payesine nail oldu. Sekiz sene müddetle yaptığı müfettişlikten sonra başarılı çalışmaları üzerine, 1270 (m. 1853)'te İstanbul payesiyle taltif edilip “Meclis-i muhasebe-i maliye” üyeliğine tayin edildi. 1272 (m. 1855)'te Anadolu kazaskerliği payesine kavuştu. 1274 (m. 1857)'de “Meclis-i Vala” üyeliğine tayin edildi. Şeyhülislam Mehmed Arif Efendi'nin vefat üzerine, 1275 (m. 1858)'de şeyhülislamlık makamına getirildi. 4 yıl 10 ay 27 gün bu makamda kaldıktan sonra 1280 (m. 1863)'te vazifeden ayrılarak evine çekilip ibadet ve taatle meşgul oldu. Bu sırada tutulduğu hastalıktan kurtulamayarak vefat etti.
Mehmed Sa'deddin Efendi'nin Karacaahmed'deki açık Türbesi.
Mehmed Sa'deddin Efendi'nin bir fetvası.
Mehmed Sa'deddin Efendi; âlim, fazıl, doğruluk ve adaletten ayrılmayan, açık sözlü ve mert konuşan bir zattı. Cömert ve kerem sahibi olup birçok hayır eserleri bırakmıştır. Aksaray Sofular mahallesindeki Şeyh Ömer Camii'nin minberini yaptırmıştı. Kaynaklarda Defter-i Pak-i Erbab-i Daniş adlı çalışmasından başka eseriyle ilgili bilgiye rastlanmamıştır.
Devhatü'l-meşayıh; sh. 122
İlmiyye salnamesi; sh. 592
Kamusü'l-a'lam; cilt-4, sh. 2568
Ma'ruzat; sh. 37, 46
Merakıd-ı Mu'tebere-i Üsküdar; sh. 61
Tezakir; cilt-2, sh. 126
