Osmanlı âlimlerinden. Yüzüncü Osmanlı şeyhülislamıdır. İsmi Mustafa Asım olup seksen dokuzuncu şeyhülislam Mekkî Mehmed Efendi'nin oğludur. Mekkîzade diye bilinir. 1187 (m. 1773) senesinde İstanbul'da doğdu. 1262 (m. 1846)'da orada vefat etti. Fatih Camii yakınında babasının da medfun olduğu Mehmed Behaî Efendi kabri yanına defnedildi.
Babasından ve zamanının diğer âlimlerinden ilim tahsil edip onüç yaşındayken “Hariç” rütbesiyle müderris oldu. Çeşitli medreselerde ders okuttuktan sonra yirmibeş yaşındayken, 1212 (m. 1797)'de Galata kadılığına tayin edildi. 1216 (m. 1801)'de Mekke-i Mükerreme payesine nail oldu. 1224 (m. 1809)'da İstanbul kadılığına getirildi.
Alemdar Mustafa Paşa'nın İstanbul'a gelişini, Üçüncü Selim Han'ın şehit edilmesini, Kabakçı Mustafa isyanıyla İstanbul'un ve devlet düzeninin alt üst olduğunu gördü. Sultan İkinci Mahmud padişah olduktan sonra 1226 (m. 1811)'de Anadolu kazaskerliğine, 1229 (m. 1813)'te Rumeli kazaskerliğine tayin edildi. Bir müddet sonra vazifeden alındı. Kendi köşesine çekilip ilim ve ibadetle meşgul oldu. Çelebizade Mehmed Zeynî (Zeynelabidin) Efendi'nin şeyhülislamlık vazifesinden ayrılması üzerine, 1233 (m. 1818)'de şeyhülislamlık makamına yükseldi. Şeyhülislam olduğu zaman kırkdört yaşında bulunuyordu. 1 yıl 7 ay 7 gün bu vazifede kaldıktan sonra 1234 (m. 1819)'da vazifeden alındı. Konağına çekilip ibadet etmekle meşgul iken, 1239 (m. 1823)'te tekrar şeyhülislamlığa getirildi. Bu defa 2 yıl 2 ay vazife yaptıktan sonra vazifeden ayrıldı. Bundan sonra kendi konağında ilim ve ibadet etmekle meşgul olan Mustafa Asım Efendi, Yasincizade Abdülvehhab Efendi'nin vazifeden alınması üzerine üçüncü defa, 1248 (m. 1833)'te yeniden şeyhülislam oldu. Sultan İkinci Mahmud Han kendisini çok takdir ediyordu. İkinci Mahmud Han'ın vefatından sonra padişah olan Sultan Birinci Abdülmecid Han da onu vazifede bıraktı. Sultan Abdülmecid Han devrinde ondört yıla yakın bu şerefli vazifeyi doğruluk ve adaletle yürüttü. Bu vazifeye devam ederken, bir gece evinde vefat etti. Üç defa olan şeyhülislamlık müddeti toplam 17 yıl 1 ay kadardır.
Mekkîzade Asım Efendi'ye hocası Mevlana Halid-i Bağdadî'nin bir mektubu.
Mekkîzade Asım Efendi'nin bir fetvası.
Mekkîzade Mustafa Asım Efendi; âlim, fazıl, vazifesinde dikkatli, doğruluk ve adaletten ayrılmayan gösteriş ve sun'îlikten uzak bir zattı. Her türlü kötü huylardan temizlenmiş, güzel ahlâk sahibi ve Allahü tealaya çok ibadet ederdi. İlim ve marifet ehlinin kıymetini bilirdi. Haram ve şüphelilerden şiddetle sakınır, din ve devlet işlerinde gayet çalışkan ve dirayetli idi. Tatlı dilli, güler yüzlü olup herkesle iyi geçinirdi. Kaynaklarda eseriyle ilgili bilgiye rastlanmamıştır.
Devhatü'l-meşayıh; sh. 124
İlmiyye salnamesi; sh. 580
Kamusü'l-a'lam; cilt-1, sh. 3046
Sicill-i Osmanî; cilt-3, sh. 283
Tarih-i Cevdet; cilt-12, sh. 138
Tarih-i Şanizade; cilt-3, sh. 59
