Osmanlı Devleti'nin altıncı şeyhülislamı, Hanefî mezhebi fıkıh âlimi. Doğum yeri ve tarihi bilinmemektedir. Balkan ülkelerine yapılan bir fetih hareketinde, Sultan İkinci Murad Han'ın beylerinden Mehmed Ağa tarafından esir edilen Hıristiyan çocukları arasında Osmanlı başşehrine geldi. O sırada şehzade olan Sultan Mehmed Han'a hediye edildi. Sultan İkinci Bayezid zamanında şeyhülislam oldu. 895 (m. 1489) senesinde vefat etti. Edirne'de yaptırmış olduğu sıbyan mektebinin bahçesine defnedildi.
Molla Abdülkerim Efendi, Osmanlı payitahtına gelince ehil kimseler tarafından yapılan zeka testinde ilk derecelere girdi. Küfür diyarından kurtaran Mehmed Ağa tarafından, Şehzade Mehmed Çelebi'ye (Fatih) hediye edildi. Sarayda İslam terbiyesine göre yetiştirilip Türkçe öğretildi. Arapça ve Farsçaya vâkıf oldu. Meşhur âlim Alaeddin Ali Tusî'den ilim öğrendi. Molla Fenarî'nin oğlu Muhammed Şah Fenarî ve Alaeddin Tusî'nin talebesi olan Sinan-ı Acemî'nin ilminden istifade etti. Aklî ve naklî ilimlerde âlim oldu. İstanbul'un fethinden önce bazı medreselerde müderrislik yaptı. İstanbul'un fethinden sonra İstanbul'da açılan medreselerden birine, daha sonra da Sahn-ı seman medreselerine müderris tayin edildi. 893 (m. 1488)'de, Molla Güranî'nin vefatından sonra şeyhülislam oldu. 895 (m. 1489) senesinde vefat edinceye kadar bu vazifede kaldı.
Molla Abdülkerim Efendi, güzel ahlâkı, cömertliği ve insanlara olan şefkat ve merhameti ile çok sevildi. Pek çok talebe yetiştirip avam ve havasstan çok kimseye nasihatlarda bulundu. Pek çok günahkârın tövbe edip salih amel işlemesine, birçok kâfirin Müslüman olmasına vesile oldu. Herkes tarafından sevildi ve hürmet gördü.
Osmanlı şeyhülislamlarının altıncısı olan Molla Abdülkerim Efendi'nin bir fetvası. Cevap kısmı el yazısıdır.
Divan şairi Hayalî-i Evvel onun oğludur. Kitap yazmak için fazla vakit bulamayan Abdülkerim Efendi, Sa'deddin Teftazanî'nin eserlerinden Telvih'in baş kısmına ve Metali'ye haşiyeler yazdı.
Molla Abdülkerim Efendi, esir alınan Hıristiyan çocukları arasında payitahta getirilirken, atın üstüne atılan heybenin bir tarafını Fatih devri veziriazamlarından Mahmud Paşa ile birlikte paylaşıyor, heybenin diğer gözünde Molla Ayas, tek başına dengeyi sağlıyordu. Daha sonraları Molla Ayas, onlarla bir araya geldiğinde; “Payitahta gelirken ağırlıkça sizin ikinize nasıl denksem, şimdi de ilim bakımından ikinize öyle dengim.” der latife yapardı.
Fatih Sultan Mehmed Han'ın vezirlerinden Mahmud Paşa'ya yakınlığı ile tanınan Molla Vildan anlatır: “Birgün Mahmud Paşa, söz arasında beni çok sevdiğinden bahsetti. Ben de onun Molla Abdülkerim Efendi'ye olan ilgisinden bahisle; “Siz, benden çok Abdülkerim Efendi'yi seversiniz.” dedim. Mahmud paşa da; “Evet, doğru söyledin.” dedi. Ben de; “Molla Abdülkerim sizin Cennet'e girmenize sebep mi olacak ki bu kadar seviyorsunuz?” dedim. Mahmud Paşa da; “Cennet'e sokacak desem de olur. Çünkü o, benim günahlardan tövbe etmeme vesile oldu. Fatih Sultan Mehmed Han'ın kapıcıbaşısı iken, bir günaha mübtela olmuştum. Bir sabah Abdülkerim Efendi evimizi şereflendirdi. Bir müddet sohbetten sonra ayağa kalktı. Hürmet ve tazimle kapıya kadar yolcu ederken, Abdülkerim Efendi bana döndü ve; “Dünya ve ahiretine yarar bir sözüm var ki iyi dinleyip kötülüklerden sakınasın.” dedi.
Ben de; “Buyurun.” dedim. Sözüne devamla; “Elhamdülillah, ilim sahibisin ve padişahın da yakınlarındansın. Çok geçmeden vezirlik makamına yükseleceğin aşikârdır. Ne yazık ki içini ve dışını günah pisliklerinden temizlemeye gayret etmezsin. Vezirlik makamı, akıllı kimselerin durağıdır. Osmanlı Devleti'nin yüce divanı, temiz insanların toplandığı bir yerdir. Gel kerem eyle, içini o günah pisliklerine bulama ve dalalet çukurlarına düşüp debelenme!” dedi. O bana bu nasihatları verirken, hava soğuk olmasına rağmen boncuk boncuk terledim. Hemen o anda tövbe ettim ve onun bildirdiği doğru yoldan ayrılmadım.” dedi. Ben de; “Gerçekten onu sevmek yalnız size değil, bize de vacip oldu demekten kendimi alamadım.”
