Hindistan'da yetişen son devir âlim ve velîlerinden. İsmi Muhammed Hasan Can'dır. Babasının ismi Hace Abdurrahman olup o da büyük evliyadandır. Babasının hayatını Enisü'l-müridin kitabında geniş anlatmıştır. Hace Abdurrahman annesi de soylu ve saliha bir hanım olan Bibi Haben Hanımdır. Bu hanım çok afife ve çok ibadet eden bir hanım idi. O kadar çok ibadet ederdi ki erkekler bile bu kadar ibadet yapamaz denilirdi. Hamileliğinde çok müjdelere mazhar oldu.
Muhammed Hasan Can'ın yazdığı Enisü'l-müridin adlı eserinin kapak sayfası (sağda) ve Usulü'l-erbaa fi terdidi'l-Vehhabiyye adlı kitabının Urduca tercümesinin kapak sayfası (ortada) ve Usulü'l-erbaa'nın Farisî'sinin Hakikat Kitabevi tarafından basılan nüshasının kapak sayfası (solda).
Muhammed Hasan Can Kandehar'da 1278'de doğdu. 2 Receb 1365 (m 1946)'da vefat etti. Kabri Pakistan'ın Sind eyaletindedir. İlk tahsilini babası Hace Abdurrahman'da ve aile efradından yaptı. Sonra Kandehar'daki ulemadan La'lî Zaî, Molla Bâz Muhammed, 1297'de Sada Town kasabasına hicret eden Hazreti Külal ve Hacı La'li Muhammed gibi âlimlerden ilim okudu, sohbetlerinde bulundu. 1300'lü yılların başında Hazreti Külal ile birlikte hac seferine çıktı. Mekke'de Hindli Rahmetullah Efendi'nin medresesine uğradı. Hem ders aldı, hem de sohbetlerde bulundu. Karşılıklı istifade ettiler. Rahmetullah Efendi'nin tavsiyesi ile Mekke-i Mükerreme'de Ahmed Zeyni Dahlan hazretlerinden hadis ilimleri okudu. Şam Muhaddisi Ebu Nasr'dan da teberrüken hadis icazeti aldı. Hazreti Külal'dan Mektubat-ı şerif okudu. Kalbi zikre açıldı. Yıllarca ders okuttu. Vehhabî itikadında olanlara kuvvetli cevaplar verdi ve eserler yazdı. Zamanın ileri gelenlerine mektuplar gönderdi. Gittiği her beldede medrese kurar ve mescit yaptırırdı. İslamın ahlâkını temsil ederdi. Oğulları Aga Abdullah, Abdüssettar, Haşim Can, Muhammed Hanif Can ilim ve fazilet timsali idiler. Ahundazade Molla Muhammed Eyyüb, Mevlevî Hacı Muhammed Ali, Fakir Hacı Ali Muhammed Cevvar, Hacı Nasir Lugari, Feyz Ahmed Big, Gulam şah Ahmed talebelerinin ileri gelenlerindendir.
Eserleri:
1- Şifau'l-emraz; Çeşitli hastalıklara iyi gelen ilaçları, duaları, tedavi usullerini anlatan Arabî bir eserdir. 1314 yılında yazmıştır.
2- Enisü'l-müridin, Babası Hace Abdurrahman'ın hayatını ve menkıbelerini, Nakşibendiyye yolunu anlatan 1316 yılında yazdığı Farisî bir eserdir. 1328 yılında Amritsar'da basılmıştır.
3- Terceme-i Uhud ve Mevasik: İmam-ı Şa'ranî'nin eserinin Farsça tercümesidir. Oğlu tarafından temize çekilmiştir.
4- Ensabü'l-encab: İmam-ı Rabbanî hazretlerinden itibaren kendi zamanına kadar Müceddiye büyüklerinin soy kütüğünü ve şecerelerini anlatmıştır. Farisî'dir. 1340 yılında yazmıştır. Lahor'da basılmıştır.
5- Usulü'l-erbaa fi terdidi'l-Vehhabiyye: Vehhabîlere ve mezhepsizlere cevap veren en önemli kitaplardandır. İstanbul'da Hakikat Kitabevi tarafından çeşitli tarihlerde baskısı yapılmıştır.
6- Tariku'n-necat mea Risaletü't-tenvir, Kitapta akıl hakkında uzun bilgi vermekte, sonra Edille-i erbea denilen, din bilgilerinin dört kaynağını bildirmekte, imânın altı şartını, İslam'ın beş şartını ve dört mezhepten birine tabi olmak lazım geldiğini bildirmekte, güzel ahlâkı ve kötü huyları tanıtmakta ve Ahmed bin Atâullah-ı İskenderî'nin tasavvuf hakkındaki kıymetli sözlerinden ikiyüzonsekiz adedini yazmaktadır. Kitabın sonunda da, müellifin kazâ ve kaderi anlatan Risâletü't-tenvîr adlı risalesi vardır. Kitâp 1349 (m.1931)'de yazılmış ve Hindistan'da basılmıştır. Hakikat kitabevi tarafından 2000'de tekrar basılan eser A. Faruk Meyan tarafından Türkçe'ye de tercüme edilmiştir.
7- El-Akaidü's-sahiha fi beyani mezhebi Ehli's-sünneti ve'l-cemaa: Ehl-i sünnet itikadını anlatan kıymetli bir risaledir. Arabî'dir.
8- Risale-i Tehliliyye: Kelime-i tevhidin şerhidir. İtikad ve ince tasavvuf bilgilerini ihtiva eder. Lahor'da basılan nüshasınında yanlışlıklar yapılmış ve bir miktar dağılmıştır. 1354'de kaleme alınmıştır.
Muhammed Hasan Can'ın yazdığı Tariku'n-necat mea Risaletü't-tenvir adlı eserinin Hakikat Kitabevi tarafından basılan nüshasının kapak sayfası (sağda) ve Sahih Akida adlı eserinin kapak sayfası (ortada) ve Sefername-i Arabistan adlı eserinin kapak sayfası (solda).
9- Tezkiretü's-suleha fi beyeni'l-etkiya: Gezdiği ve gördüğü yerlerde ders aldığı ve görüştüğü, sohbetinde bulunduğu veli ve âlimleri, salihlerin hayatını anlattığı bir eserdir. 1336'da Farisî olarak yazmıştır. 1348'de Kanpur'da basılmıştır.
10- Şerh-i Hikemi Ataullah İskenderî: 1344 yılında Farisi olarak yazılmış ve 1357'de Amritsar'da basılmıştır. Ataulllah İskenderî'nin eserinin şerhidir.
11- Penc Genc: Beş risalesini ihtiva eder. Birinci risalesi 1321'deki Hicaz seferini anlatır. İkincisi Abdülkadir Geylanî hazretlerinin bazı beytlerini açıklayan bir risaledir. Üçüncü risale hac menasiki hakkındadır. Dördüncü risale Seyyid Muhammed Ebu Nasr Dımaşkî'nin rivayet ettiği Müselsel hadislerin açıklamasına dairdir. Beşinci risale nasihatnamedir.
12- Sefername-i Arabistan: 1333 tarihli Hicaz seferini anlatan bir eserdir.
13- El-İşare ile'l-beşare: Teşehhüdde parmak kaldırılmayacağına dairdir.
Muhammed Hasan Can'ın yazdığı İbtidaî Süluk adlı eserinin kapak sayfası (sağda) ve hayatını anlatan Muhtasar Sevani-i Ömrî'nin Urduca tercümesinin kapak sayfası (solda).
14- Risale fi sihhati'l-cum'ati fi'l-kura: Köylerde Cuma namazı kılınıp kılınmayacağına dairdir.
15- Lugatü'l-Kur'an: Kur'an-ı Kerim'de geçen müşkil kelimeleri izah eder.
16- Risale fi kavaid-i tecvid: Tecvid ilmine dairdir.
