Kelam ve tasavvuf âlimlerinden. İsmi, Muhammed bin Fadl; künyesi, Ebü'l-Fütuh olup; Mu'temed veya İbn-i Mu'temed ismiyle de tanınmıştır. 474 (m. 1081)'de doğdu. 538 (m. 1143) senesinde Bistam'da vefat etti. Nişabur'da Ebü'l-Hasan el-Medenî'den, Hemedan'da Şireveyh bin Şehredar ve diğer âlimlerden ilim öğrendi. Kendisinden ise İbn-i Asakir, İbn-i Sem'anî ve diğerleri ilim almıştır.
İbn-i Asakir onun için şöyle demiştir: “O, hitabeti güzel, konuşması hoş ve suallere çabuk cevap veren zatlardan son gördüğüm âlimdir. İnsanları irşat etmek için, hakkı anlatmak hususunda son derece fedakâr ve gayretliydi. Müttekî, çok ibadet eden, salih ve kerem sahibi bir zattı.” İbn-i Sem'anî de şöyle demiştir: “O, âlim, vaiz, tatlı sözlü, güzel vaaz eden, ifadeleri düzgün ve sözleri hoş bir zattı.” İbn-i Neccar ise; “Zamanının meşhur âlimiydi. Onun sözleri açık, misalleri güzel, anlatış tarzı ve üslubu çok hoş idi.” demiştir.
515 (m. 1121) senesinde Bağdat'a gitti. Herkes tarafından büyük bir sevgi ve alaka gördü. Bir müddet kaldı. Sonra Bağdat'tan ayrıldı. Tasavvufta derin bir âlimdi. Bağdat'tan Horasan'a giderken hastalandı. Dizanteri hastalığından, garip ve şehit olarak Bistam'da vefat etti. Bistam'da, Bayezid-i Bistamî hazretlerinin kabri yanına defnedildi.
Bayezid-i Bistamî hazretlerinin mescidinde vazifeli olan zat, rüyasında Bayezid-i Bistamî hazretlerini görmüş, yarın bir kardeşim gelecek, o benim misafirim olacak buyurmuş. Ertesi gün Muhammed bin Fadl hazretleri hasta olduğu hâlde Bistam'a geldi. Üç gün hasta olarak orada kaldı ve vefat etti. Yine aynı zat şöyle anlatmıştır: “Bayezid-i Bistamî hazretlerini rüyamda gördüm. “Yarın benim yanıma salih bir zat defnedilecek, onun için bir kabir kaz.” buyurdu. O zat bu rüya üzerine, sabahleyin kalkıp söylenilen yerde bir kabir kazdı. Bir de işitti ki, o gün Muhammed bin Fadl vefat etmiş, Bayezid-i Bistamî hazretlerinin kabrinin yanında kazılmış olan kabre defnedildi.
Yine Bayezid-i Bistamî hazretlerinin tekkesindeki hizmetçi, rüyasında Bayezid-i Bistamî hazretlerinin kaplara su doldurduğunu görüp, efendim müsaade edin ben doldururum deyince, yarın bir misafir gelecek, ona ben hizmet etmeyi severim, buyurduğunu söylemiştir. Hizmetçi, sabahleyin kalkıp baktım ki, kaplar su dolmuştu, sonra Muhammed bin Fadl'ın cenazesi getirildi, demiştir. Bistam hatibi şöyle anlatmıştır: “Muhammed bin Fadl'ı kabre koymak için kabrine indim. Göğsüm ile kabrin duvarı arasında dört parmak kadar bir mesafe vardı. Kabrin dar olmasına hayret etmiştim. Sonra kabir birden bire genişledi ve cenaze elimden alınır gibi oldu. Ben kendimden geçtim. Sonra kabirden dışarı çıktım, aklım başımdan gitmişti.”
Keşfü'l-esrar, Beyanü't-tekallüb ve bessü'l-esrar, Nüsarü'l-kalb ve Usul adlı eserleri vardır.
