Bağdat'ta yetişen kelam ve hadis âlimlerinden. Künyesi, Ebü'l-Hasan olup; ismi, Ali bin Ahmed Hasan bin Muhammed bin Nuaym el-Basrî'dir. Nuaymî ismiyle meşhur oldu. Ali bin Ahmed hazretleri; hafız, arif ve şair bir zattı. 423 (m. 1032) senesi Zilkade ayında Bağdat'ta vefat etti.
Nuaymî; Ahmed bin Muhammed bin Abbas el-Esfatî, Muhammed bin Ahmed bin Feyz el-İsfehanî, Ali bin Musa et-Temmar, Muhammed bin Adî bin Zahrü'l-Minkârî, Ebu Ahmed bin Sa'id el-Askerî, Muhammed bin Hamd bin Hammad bin Süfyan el-Kufî, Ebü'l-Mufaddal eş-Şeybanî, Hüseyin bin Ahmed bin Dinar ed-Dekkak ve birçok âlimden ilim öğrenip, hadis-i şerif dinledi.
Nuaymî; İmam, fazilet sahibi, arif ve Şafiî mezhebi inceliklerini çok iyi bilen bir âlimdi. İbn-i Berkanî; “O, çok ilim sahibiydi. Sorulan her şeyi en güzel bir şekilde cevaplandırırdı. Vefatından sonra rüyamda, Nuaymî'yi çok güzel bir şekil ve hâlde gördüm.” İbn-i Hatib ise; “O, hafız, ilimde mahir, kelam âlimi ve şair idi.” demektedir.
Nuaymî'nin, Hazreti Aişe'den rivayet ettiği hadis-i şerifte, Peygamber Efendimiz şöyle buyurdu: “Tavaf (Kâbe-i Muazzama etrafında dönme), Safa ve Merve arasında sa'y (gidip gelme), aziz ve celil olan Allahü tealayı zikir ve şükür içindir.”
Ebü'l-Hasan Nuaymî, bir şiirinde şöyle demektedir: “Alçak ve aşağı kimselere minnet etme. Kâfi miktarda yiyecek ve içecek ile kanaat et. Kanaat sana yeterlidir. Sen ayakları toprakta (tevazu üzere), fakat arzu ve gayreti (din için çalışması) çok fazla olan, Ülker Yıldızı'na kadar ulaşan kimselerden ol.”
