Hanefî âlimlerinden. İsmi Ömer bin Muhammed bin Ömer bin Muhammed bin Ebu Nasr'dır. Künyesi Ebu Hafs olup lakabı Reşidüddin'dir. Kendi memleketi Maveraünnehr şehirlerinden biri olan Fergana'da âlim oldu. 632 (m. 1234) tarihinde vefat etti.
Ömer Ferganî genç yaşta Bağdat'a geldi. Şihabeddin Ömer Sühreverdî ile görüştü. Bağdat'ın batı tarafında bulunan Mansur Camii'ne komşu olan Zuzenî dergâhında kaldı. Sonra Vasıt şehrine gitti. Vasıt şehrinin civarındaki yerlerde bulundu. Senelerce Ahmed Rıfaî hazretlerinin oğullarının yanında kaldı. Bu zaman zarfında kendisini ibadete verdi. Onlarla akraba oldu. Onlar kendisinden çok istifade ettiler. Onun yanında fıkıh okudular. İki sene sonra Bağdat'a döndü. Buradan Şam ve Cezire mıntıkasına gitti. Sincar'da bir müddet kaldı. Sincar Camii'nde fıkıh, edebî ilimler ve usul-i fıkh okuttu. Tekrar Bağdat'a döndü. Bir müddet Bağdat'ın batı tarafında bulunan Amid dergâhında kaldı. Kendisine Tutuşiyye Medresesi'nde ders vermesi teklif edildi. Fakat kabul etmedi. 631 (m. 1234) senesi Recep ayında Müstansıriyye Medresesi açıldığında, o bölgenin önde gelen Hanefî âlimlerinden olduğu için burada ders vermesi teklif edildi. Önce bu teklifi reddetti ise de daha sonra kabul etti. Vefatına kadar, orada müderris olarak kaldı. Vefatında memleketin ileri gelenleri, kalabalık bir cemaat hâlinde cenaze namazında bulundu. Hayzeran kabristanına defnedildi.
İbnü'n-Neccar, Ömer Ferganî'yi şöyle anlatır: “O, fıkıh, usul, hılaf, kelam ve Arabî ilimlerde pek yükselmişti. Çok güzel hattı vardı. Nazım ve nesirde pek mahirdi. Tasavvuf yolunda da pek ileri derecelerde olup çok ibadet ederdi. Tevazu ve ahlâk sahibiydi. İbn-i Kati'î'nin yanında, Sahih-i Buharî'nin çoğunu okudum. O da ben okurken dinliyordu. Hadis-i şerif rivayetinde bulunmamıştır.” Ömer Ferganî'nin ölünceye kadar müderrislik yaptığı Bağdat'taki Mustansıriyye Medresesi.
