Osmanlı âlimlerinden. Doksan üçüncü Osmanlı şeyhülislamıdır. İsmi Mustafa Aşir'dir. Sultan Birinci Mahmud Han zamanı reisülküttablarından (dışişleri bakanı) Mustafa Efendi'nin oğludur. Bu sebeple "Reiszade" diye meşhur olmuştur.
1141 (m. 1728) senesinde doğdu. Doğum yeri bilinmemektedir. Aslen Kastamonuludur. 1219 (m. 1804)'te İstanbul'da vefat etti. Bahçekapı yakınlarında yaptırdığı kütüphanenin yanına defnedildi. Daha sonra Fındıkzade Pîri Mehmed Paşa Dergahı haziresine nakledildi.
İlk, orta ve yüksek tahsilini babasının yanında gördü. Ayrıca zamanının meşhur âlimlerinden ders aldı. On beş yaşında, yapılan imtihanı kazanarak, 1157 (m. 1744) senesinde diploma aldı. Bundan sonra kadılık mesleğine yöneldi.
1182 (m. 1768)'de Yenişehir Fenarî kadılığına, 1191 (m. 1777)'de Bursa kadılığına, 1195 (m. 1780)'de Mekke-i Mükerreme kadılığına tayin edildi. Burada hac ibadetini ifa edip Sevgili Peygamberimizin kabrini ziyaret etti. 1200 (m. 1785)'te İstanbul kadılığına getirildi. Aynı sene içinde Anadolu payesi ile taltif edildi.
1202 (m. 1787)'de bilfiil Anadolu kazaskeri oldu. 1203 (m. 1788)'de Rumeli payesine nail oldu. 1204 (m. 1789)'da Rumeli kazaskeri oldu. Şeyhülislam Hamidîzade Mustafa Efendi zamanında Kastamonu'ya gönderildi. Bir müddet orada kalıp birçok hayır ve hayrat yaptırdı. 1205 (m. 1790)'da İstanbul'a döndü.
1207 (m. 1792)'de tekrar Rumeli kazaskerliğine getirildi. Bu vazifedeki normal müddetini doldurunca ayrılıp evinde istirahat ederek ibadet ve taatle meşgul oldu. 1213 (m. 1798)'de Dürrîzade Mehmed Arif Efendi'nin ayrılmasıyla boşalan şeyhülislamlık makamına getirildi. Bir yıl on ay on iki gün süren şeyhülislamlık vazifesinden sonra 1215 (m. 1800)'de vazifeden ayrıldı. Evine çekilip ibadet ve taatle meşgul olduğu sırada vefat etti.
Osmanlı âlimlerinden. Doksan üçüncü Osmanlı şeyhülislamı
Reiszade Mustafa Aşir Efendi'nin haziresinde medfun bulunduğu İstanbul'daki Pirî Mehmed Paşa Camii.
Mustafa Aşir Efendi, âlim ve fazilet sahibi bir zattı. Vakur, nezaket sahibi, hoşsohbet, cömert ve hayırsever bir kimseydi. Topladığı kıymetli eserlerle, Bahçekapı'da bir kütüphane yaptırıp vakfetti.
Osmanlı âlimlerinden. Doksan üçüncü Osmanlı şeyhülislamı
Reiszade Mustafa Aşir Efendi'nin Bahçekapı'da yaptırdığı Kütüphane. Kütüphane'deki kitaplar Süleymaniye Kütüphanesine nakledilmiş ve bina harap bir vaziyette kalmıştır.
Osmanlı âlimlerinden. Doksan üçüncü Osmanlı şeyhülislamı
Reiszade Mustafa Aşir Efendi'nin bir fetvası.
Bugün bu kitaplar Süleymaniye Kütüphanesi'ndedir. Aynı yerde bir darülkurra yaptırmıştır. Bu eserlerini yaşatacak vakıflar da bırakmıştı. Kastamonu'da kaldığı sıralarda, Kadı Nasrullah Camii'nde her yıl mevlit kandilinde mevlit okunmasını âdet hâline getirmiş, mevlidin masraflarını karşılayacak vakıf kurmuştur.
Kendisi hattat olup çok güzel yazı yazardı. "Tefsir-i Münşî" adında kıymetli bir tefsir ile Arapça, Farsça ve Türkçe olarak yazdığı risaleleri vardır.
