Hadis ve tarih âlimi. Künyesi Ebu Musa olup ismi İsa bin Süleyman bin Abdullah'tır. 581 (m. 1185) yılında Endülüs şehirlerinden Runde'de (Ronda) doğdu. Doğum yerine nisbetle Rundî, Endülüsî, Malaga şehrinde yerleştiği için Malakî ve Ruaynî nisbet edildi. 632 (m. 1234) yılında vefat etti.
Doğduğu yer olan Runde şehrinde, küçük yaşta ilim tahsiline başladı. Malaga'ya gitti. Ebu Muhammed ibni Kurtubî ve Ebü'l-Abbas ibni Hayyar'dan hadis-i şerif ilmi tahsil etti. İbrahim bin Ali Havlanî'den birçok ilimleri öğrendi. Doğuya seyahat etti. Hac için Mekke-i Mükerreme'ye gitti. Orada, İslam âleminin çeşitli bölge ve şehirlerinden gelen İslam ulemasıyla görüştü. Onların ilimlerinden istifade etti. Şam'a gitti. Ebu Muhammed ibni Elben ve daha birçok âlimden ilim öğrenip hadis-i şerif dinledi. Yüz bin hadis-i şerifi ravileriyle birlikte ezberledi. Memleketine döndü. Malaga'ya hatip tayin edildi. Taliblerine ilim öğretti. İnsanlara nasihatlarda bulunup emr-i ma'rûf yapmakla meşgul oldu. Güzel ahlâkı ve merhametiyle herkesin sevgisini kazandı. Ömrü boyunca Allahü tealanın rızasını kazanmak için din-i İslam'ı öğrenmeye ve öğretmeye gayret etti. Çok ibadet eder, haram ve şüpheli şeylerden şiddetle kaçar, mubahların da birçoğunu terk ederdi. İlimdeki derecesi çok yüksekti. Edip, güvenilir ve üstün hafıza gücüne sahip bir âlimdi.
Pek çok talebe yetiştirdi. Birzalî, Ebu Abdullah Tanhalî, Hamid-i Zahid, Yunus Haşimî ve Ömer bin Hacib gibi âlimler ondan ilim öğrendi.
Pek kıymetli eserlerin müellifi olan Ruaynî, Mu'cemü'ş-Şüyuh ve Ma'rifetü's-Sahabe adlı eserlerinde, hadis rivayet eden âlimlerin ve Peygamberlerden (aleyhimüsselam) sonra insanların en üstünü olan ve hadis rivayetinde ilk ravi olmakla şereflenen Resulullah'ın mübarek Eshabının üstünlüklerini çok güzel bir şekilde anlatmaktadır.
