Afrika'nın kuzeybatısında bulunan Mağrib-i Aksa memleketinde yetişen, Malikî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Muhammed bin Muhammed bin Süleyman bin Fasî bin Tahir es-Susî er-Rudanî el-Mağribî el-Mekkî'dir. İsminin Muhammed bin Süleyman olduğu da bildirilmiştir. Künyesi Ebu Abdullah ve lakabı Şemseddin'dir. 1030 (m. 1621)'de Kuzey Afrika'da Sus eyaletinin merkezi olan Tarudant beldesinde doğdu. Susî, Rudanî, Muhammed Mağribî, İbn-i Süleyman el-Mağribî gibi isimlerle tanınır. 1094 (m. 1683) senesi Zilkade ayının onunda Pazar günü Şam'da vefat etti. Vasiyeti icabı, Sıfh-i Kasiyun denilen yerde defnolundu.
İlim tahsiline Mağrib memleketinde başlayan Rudanî; Kadılkudat Merrakeş müftüsü Ebu Mehdî İsa es-Süknanî, Muhammed bin Sa'id ve Muhammed bin Ebu Bekr ed-Delaî gibi zatlardan ilim öğrendi. Şeyhülislam Sa'id bin İbrahim'den feyiz alarak tasavvuf yolunda ilerledi. Bundan sonra Allame İbn-i Nasır ed-Derî'ye talebe olup tefsir, hadis, fıkıh, tasavvuf ve başka ilimleri öğrendi.
Bir müddet memleketinde ilim tahsil eden Rudanî, yine bu maksatla seyahate çıktı. Doğu beldelerine gitti. Mısır'a vardı. Orada; Nureddin Echürî, Şihabeddin Hafacî, Kalyubî ve Muhammed bin Ahmed eş-Şevberî gibi zatlardan ders ve icazet (diploma) aldı. Bundan sonra Hicaz'a gitti. Mekke-i Mükerreme ve Medine-i Münevvere'de mücavir olarak bir müddet ikamet etti. Burada ilimle meşgul oldu. 1061 (m. 1651) senesinde Anadolu'ya doğru yola çıktı. Remle beldesinde, Hanefî mezhebinin büyük âlimlerinden Hayreddin-i Remlî ile görüşüp sohbetinde bulundu. Şam'da Muhammed bin Hamza ve Muhammed bin Bedreddin gibi âlimlerin sohbetlerine katıldı. Anadolu'ya geldi. Bir sene kadar kaldı. Çok alâka ve itibar gördü.
Tekrar Mekke'ye dönen Rudanî, orada çok tanındı. Maddî ve manevî makamı yükseldi. Harameyn işlerinin sorumlusu oldu. Onun izni ve görüşü alınmadan bir iş yapılmazdı. Umumî ve hususî birçok iş, onun vasıtası ile hâlledilirdi.
Malikî mezhebi fıkıh âlimlerinden
Malikî mezhebi fıkıh âlimlerinden
Rudanî'nin yazdığı Sılatü'l-halef bi mevsuli's-selef adlı eserinin yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda) ve ilk sayfası (solda). Eser Ezher Kütüphanesi No: 321378'de kayıtlıdır.
Malikî mezhebi fıkıh âlimlerinden
Rudanî'nin Cem'u'l-fevaid min camii'l-usul ve mecmai'zzevaid adlı eserinin kapak sayfası.
Bazı hadiselerin sultana yanlış olarak haber verilmesiyle 1093 (m. 1682) senesinde buradaki vazifesinden ayrıldı. Sultanın emri ile Mekke'den ayrılması istendi. O sırada fıtr (Ramazan) bayramı idi ve yollar tehlikeli idi. Bunun için bir müddet bekledi. Daha sonra ailesini orada bırakarak kendisi Şam'a geldi. Şam'da Nakibü'l-eşraf Seyyid Abdülkerim bin Hamza'nın yanında kaldı. Daha sonra yalnız başına bir yere çekildi. İnsanlardan çok az kimse ile görüşürdü. Bu yalnızlık günlerinde kitap telifi ile meşgul oldu.
Eserleri: Doğu memleketlerinde, daha çok Mağribî diye tanınan Rudanî, çok yer dolaştı. İlme çok hizmet etti. Çok talebe yetiştirdi. Vakit tayininde ve astronomik hesaplarda kullanılan el-aletü'l-camia denilen bir alet keşfetmiştir. Çeşitli ilimlere dair pek çok kitap yazdı. Yazdığı kitaplardan bazılarının isimleri şöyledir:
1- Cem'u'l-fevaid min camii'l-usul ve mecmai'z-zevaid: İbnü'l-Esir'in Camiu'l-usul'ü ile Heysemî'nin Mecmau'z-Zevaid'ine İbn-i Mace ve Darimî'nin Sünen'lerini de katarak, tekrarları çıkararak meydana getirdiği bir hadis kitabıdır. Eser son olarak 1998'de Kuveyt'te basılmıştır.
2- Sılatü'l-halef bi mevsuli's-selef: Hadis usulü ile alâkalı olup 1988'de Beyrut'ta basılmıştır.
3- Kalaidü'l-lealî fi'l-a'mali'l-eyyam ve'l-leyalî: Kendisi bu eserini Makasidü'l-avalî adıyla şerh etmiştir.
4- En-Nakia ale'l-aleti'l-camia: Kendi keşfettiği aletin özelliklerini ve kullanılışını anlatır. 1973'te Damas'ta basılmıştır.
5- Tebsiratü'l-ihvan: Takvimle ilgili manzum bir eserdir.
6- Behcetü't-tüllab fi'l-amel bi'l-usturlab
7- Risale fî ilmi'l-usturlab bi'l-hendese
8- Risale fî esmai'r-rüsumi'l-mersume ale'l-usturlab eş-Şimalî
9- Tuhfetü uli'l-elbab fi'l-ameli bi'l-usturlab
