Yemen'de yetişen Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinin ileri gelenlerinden. Künyesi, Ebu Muhammed olup; ismi, Abdullah bin Yahya bin İbrahim bin Ebu Heysem bin Abdüssemi'dir. Memleketine nisbetle Yemenî ve Sa'bî denildi. Yetmiş sekiz yaşında iken, 553 (m. 1158) yılında Güney Yemen'de, San'a'nın batısında bir şehir olan Cened'in köylerinden Sehfene'de vefat etti.
Küçük yaştan itibaren kendisini ilme veren ve ilim ehli ile düşüp kalkan Ebu Muhammed Sa'bî, birçok âlimden ders aldı. Yemen'deki ilim merkezlerinde ilim öğrendikten sonra, Hicaz tarafına gitti. Hicaz'da İslam âleminin çeşitli bölgelerinden gelen âlimlerin ilminden istifade etti. Zamanında, Yemen Müslümanlarının en ileri gelen âlimi oldu. Sehfene (Sefine) köyündeki medresede ders verirdi. Zamanın ileri gelenleri, onun derslerine koşardı.
Yemen'in meşhur âlimlerinden İmam Yahya bin Ebü'l-Hayr'la arkadaşlıkları oldu. O, “Ebu Muhammed Sa'bî, âlimlerin âlimidir.” derdi. Bu iki âlim, sık sık bir araya gelir, sohbet ederler, fıkıh meselelerinde istişare ederlerdi. Ebu Muhammed Sa'bî, haram ve şüphelilerden çok sakınır, harama düşmek korkusundan mubahların birçoğunu da terk ederdi. Zahid olarak yaşardı. Çok cömertti. Eline geçenden zaruret miktarını kendisi için ayırır, fazlasını fakirlere sadaka olarak dağıtırdı. Güzel ahlâkı, engin bilgisiyle insanlara örnek olur, sık sık nasihatlarda bulunurdu. Vaktini ilim öğrenmek, öğretmek ve ibadet etmekle geçirirdi. Yalnız Allahü tealanın rızasını kazanmak için çalışırdı.
Birçok âlime hocalık yapan Ebu Muhammed bin Ahmed bin Ömer, Es'ad bin Abdullah Necrî, Ahmed bin Abdülmelik bin Muhammed, Abdullah bin Ya'fer bin Salim Irakî, Ahmed bin Ebu Ahmed Tebaî, Reyme kadısı Abdullah bin Ali ve daha birçok âlim talebeleri arasındaydı. Arkadaşlarından Kadı Müslim bin Ebu Bekr de sık sık derslerine gelir, fıkıh ilminde ondan istifade ederdi. Talebeleri de hocaları gibi Allahü tealanın dinini yaymak ve O'nun rızasını kazanmak için gayret gösterirlerdi. O güzel ahlâklı, yüksek ilimli, seçkin kimseler, çalışmaları ile insanların ebedî saadete kavuşmaları için gayret ettiler.
Talebeleri anlatır: Bir gün Ebu Muhammed Sa'bî ile birlikte, bir yere giderken, ıssız bir dağ başında Müleyke kabîlesinden eşkıyalar önümüzü kesti. Üzerlerimizde ne varsa önlerine attık. Ebu Muhammed Sa'bî'nin üzerinde hiçbir şey çıkmayınca, para vermek istemeyip sakladığını zannettiler ve kılıçla hücum ettiler. Eşkıya, kılıcını vurduğu hâlde kesmediğini görünce şaşırdı. Tövbe edip, sadık talebe oldu. Yüksek ilimleri öğrenip, güzel amelli salih insanlardan oldu. Hocamıza kılıcın kesmemesinin sebebini sorduğumuzda, eşkıyanın hücumu sırasında “Hıfz ayetlerini” okuduğunu bildirdi. Bu ayet-i kerimeleri nasıl öğrendiğini de şöyle anlattı: “Bir gün arkadaşlarımla beraber dolaşmaktayken, bir kurdun zayıf bir koyunla oynaştığını gördük, merak edip yaklaştık. Kurt koyunla, koyunun yavrusu ile oynadığı gibi oynamaktaydı. Kurt, bizim yaklaştığımızın farkına varınca kaçıp uzaklaştı. Koyunu tutup, kurdun yaralayıp yaralamadığını kontrol ederken, boynuna yazılı bir kağıdın bağlanmış olduğunu gördük. Kağıtta; Bakara suresi 255. ayet-i kerimesi, mealen; “Göklerin ve yerin muhafazası, O'na ağırlık ve zorluk vermez, O çok yüce, çok büyüktür.” Yusuf suresi 64. ayet-i kerimesi (mealen); “Allah en hayırlı koruyucudur. Ve O, merhamet edenlerin en merhametlisidir.” Saffat suresi 7. ayet-i kerimesi (mealen); “Biz semayı, taatten çıkmış olan şeytandan koruduk.” Hicr suresi 17. ayet-i kerimesi (mealen); “Biz semayı, Allahü tealanın rahmetinden kovulan her şeytandan koruduk.” Fussılet suresi 12. ayet-i kerimesi (mealen); “Biz dünya göğünü, duyduklarını çalan şeytandan koruduk. İşte bu Aziz, Âlim olan Allahü tealanın takdiridir.” Tarık suresi 4. ayet-i kerimesi (mealen); “Hiçbir nefis yoktur ki, üzerinde amellerini koruyan bir melek bulunmasın.” ve Buruç suresi, 12. ayet-i kerimeden sonuncu ayet-i kerimeye kadar yazılıydı. İşte orada görüp ezberlediğim ayet-i kerimeleri burada, eşkıyanın karşısında okuyunca, onların kılıçları kesmez oldu.”
Eserleri: Yetiştirmiş olduğu pek çok talebe yanında, birçok kıymetli eser de yazan Ebu Muhammed Sa'bî, Şafiî mezhebi fıkıh bilgilerine dair İhtirazatü'l-mühezzeb, Et-Ta'rif ve Ahmed bin Hanbel hazretlerinin mezhebi hakkında Akide kitabını yazdı.
