SABBAN

Muhammed bin Ali Sabban Mısrî Mısır'da yetişen âlimlerin büyüklerinden ve edip.
A- A+

Mısır'da yetişen âlimlerin büyüklerinden ve edip. İsmi Muhammed bin Ali Sabban Mısrî olup künyesi Ebü'l-İrfan'dır. Doğum tarihi bilinmemektedir. Kahire'de doğdu. 1206 (m. 1791) senesi Cemaziyelevvel ayı Salı günü akşamı orada vefat etti. Cenaze namazı büyük bir kalabalık tarafından kılınıp Bustan'daki evinin bahçesine defnedildi.

Sabban hazretlerinin yazdığı Haşiye ala Şerhi's-Semerkandiyye adlı eserin kapak sayfası (sağda) ve Manzume fî ilmi mustalahi'l-hadis adlı eserinin kapak sayfası (solda).

Sabban hazretlerinin yazdığı Risale fi'l-isti'arat adlı eserin Ümmü'l-kura Üniversitesi Kütüphanesi No: 440/3'de kayıtlı yazma nüshasının ilk sayfası (sağda) ve Haşiye ala şerhi's-Süllem li'l-Mollavî adlı eserinin kapak sayfası (solda).

Sabban küçük yaşta Kur'an-ı Kerim'i ezberledi. İlim öğrenmek için çok çalıştı. Pek çok kitap okudu. Zamanın büyük âlimleriyle görüşüp derslerini dinledi. Şeyh Meluyî, Şeyh Hasan Müdabigî, Şeyh Muhammed İşmavî, Şeyh Ahmed Cevherî, Şeyh Seyyid Bülyedî, Şeyh Abdullah Sıbravî, Şeyh Muhammed Hafnavî ve daha birçok âlimden ilim öğrendi. Şeyh Hasan Cebertî'den Tasrih ve Mutavvel adlı eserleri, Astronomiye dair Çagminî'nin eserini, Hidayetü'l-Hikme kitabına Şerif Hüseynî'nin yaptığı şerhi okudu. Kendisi bu hususta; “Hocam Hasan Cebertî'den namaz vakitlerine dair birkaç eserle, çeşitli ilimlere dair kitapları Hanefî fıkhına dair Dürrü'l-muhtar ve Molla Miskin şerhi'ni okudum.” demektedir. Kendisi anlatır: “Şaziliyye yolunun edebini üstad Abdülvehhab Afifî Merzukî'den öğrendim. Uzun zaman sohbetlerine devam ettim. Kendisinden; fıkıh, tefsir ve hadis gibi zahirî bilgiler yanında, himmeti ve yüksek teveccühleri bereketi ile tasavvuf ilmini ve edebini de öğrenip evliyalık makamlarında büyük pay sahibi oldum.”

Sabban hazretlerinin yazdığı Haşiye ale'l-Eşmunî adlı eserin Ümmü'l-kura Üniversitesi Kütüphanesi No: 1587'de kayıtlı yazma nüshasının ilk sayfası (sağda) ve aynı Kütüphanede 2005 numarada kayıtlı İs'afü'r-ragıbîn fî sireti'l-Mustafa ve fezaili âli beytihi't-tahirîn adlı eserinin yazma nüshasının ilk sayfası (ortada) ve Er Risaletü'l-kübra fi'l-Besmele ve'l-hamdele adlı eserinin Trablusgarb Eğitim Bakanlığı Kütüphanesindeki yazma nüshasının ilk sayfası (solda).

Sabban, ilim öğrenmek için çok büyük gayret sarf etti ve neticede, aklî (fen ilimleri) ve naklî ilimlerde (yüksek din ilimleri) üstün bir dereceye yükseldi. Hocaları hayatta iken muteber kitapların tamamını okumuştu. Sabban, ömrünü, ilim öğrenmek ve öğretmekle geçirdi. Çok talebe yetiştirdi. Tahkik, tetkik, münazara ve cedel ilimlerindeki maharetiyle her yerde şöhret buldu. Asrının âlimleri arasında üstün vasıfları ve faziletiyle hürmet ve itibar gördü. Tarih-i Cebertî kitabının müellifi, onun kendi babasıyla görüştüğünü ve kendisinden çok istifade ettiğini bildirdi. Sabban, İmam-ı Şafiî hazretlerinin kabri yanındaki Salahiyye'de muvakkit oldu. Daha sonra ilimde üstün bir derecede bulunan Kadı Tatarzade Abdullah Efendi ile Şeyh Muhammed Cenacî, Sabban'ın faziletlerini işitip sohbetine geldiler. Reis Süleyman Efendi de onun sohbetlerine kavuştu. Kethüda Hasan Paşa da sohbetine gider gelirdi. Paşa, Sabban'a ve çocuklarına çok ikram ve ihsanlarda bulundu.

Eserleri: Sabban çok eser yazdı. Eserlerinden bazıları şunlardır:

1- Haşiye ale'l-Eşmunî: Eserin adı Menhecü's-salik ila Elfiyeti İbn-i Malik'tir. Son baskısı 1931'de Kahire'de yapılmıştır.

2- El-Kafiyetü'ş-şafiyye fî ilmeyi'l-aruz ve'l-kafiye: Manzum olup müellifin kendisinin bu esere yazdığı şerhle birlikte 1307'de Kahire'de basılmıştır.

3- Er-Risaletü'l-beyaniyye: Belagatla ilgili olup 1315'te Kahire'de basılmıştır.

4- Urcuze fî nazmi'l-müsellesat: Üç harekeyle de okunabilen kelimelere dair bir sözlüktür.

5- Risale fi'l-isti'arat,

6- Urcuze fi'l-aruz: Müellife ait şerhle birlikte 1307'de Kahire'de basılmıştır.

7- Risale fî tahkiki mi'yari'l-vezn Mif'al,

8- Şerh ala Tecridi'l-Bennanî: Belagatle ilgili olup 1297'de Kahire'de basılmıştır.

9- Haşiye ala Şerhi's-Semerkandiyye: İstiare ile ilgili olup 1303'te Kahire'de basılmıştır.

10- İs'afü'r-ragıbîn fî sireti'l-Mustafa ve fezaili âli beytihi't-tahirîn: 1323'te Kahire'de basılmıştır.

11- İthafü ehli'l-İslam bima yeteallahü bi'l Mustafa,

12- Nazmü esmai ehli'l-Bedr,

13- Manzume fî ilmi mustalahi'l-hadis: 600 beyitlik bir eser olup 1952'de İskenderiyye'de basılmıştır.

14- Er-Risaletü'l-kübra fi'l-Besmele ve'l-hamdele: Eser 1308'de Kahire'de basılmıştır.

15- Haşiye ala Mukaddimeti Cem'i'l-Cevamî,

16- Risale fî ilmi'l-hey'e,

17- Haşiye ala şerhi's-Süllem li'l Mollavî: 1325'te Kahire'de basılmıştır.

18- Haşiye ala Şerhi Molla Hanefî ale'r-Risaleti'l-Adudiyye: 1310'da Kahire'de basılmıştır.

Whatsapp İkon Facebook İkon Bağlantıyı Kopyala
Rehber İnsanlar Sayfası