Eshab-ı Kiram'ın büyüklerinden. 3 (m. 625)'te vefat etti. Hazreç kabilesinin Haris kolundandır. Annesi, Hüzeyle binti Utbe bin Amr'dır. Sa'd bin Rebî, birinci Akabe biatında Müslüman oldu. Resulullah'ın bi'setinin on birinci senesinde, Akabe mevkiinde altı Medineli Müslüman oldu. Gelecek yıl, yine aynı yerde buluşacaklarına dair Peygamber Efendimize söz verdiler. Bir sene sonra, hac mevsiminde, aralarında, geçen yıl Müslüman olan altı zat da olmak üzere on iki kişi Mekke'ye geldi. Bunlardan birisi de Sa'd bin Rebî idi. Resulullah Efendimiz ile Akabe denen küçük vadide, geceleyin gizlice buluştular. Peygamber Efendimize; “Allahüteala'ya hiçbir şeyi ortak koşmamak, hırsızlık yapmamak, zina etmemek, çocuklarını öldürmemek, kimseye iftira etmemek, hiçbir hayırlı işe karşı çıkmamak.” hususunda biat ettiler.
Peygamber Efendimiz onlara: “Verdiği sözde duranın ücret ve mükafatına Allahüteala garanti vermiş, onlara Cennet'i hazırlamıştır. Kim insanlık icabı, bunlardan birini işler de, ondan dolayı dünyada cezaya uğratılırsa, bu ona keffaret olur! Kim de yine bunlardan insanlık icabı birini işlerse, yaptığı o şeyi Allahüteala gizler, açığa vurmazsa, onun işi Allahüteala'ya kalır. Dilerse onu bağışlar, dilerse azaba uğratır.” buyurdu.
Ayrıca, Resulullah ile bu on iki seçkin zat arasında şöyle bir anlaşma da yapıldı: “Gerek sıkıntı ve darlıkta ve gerekse rahatlık zamanında söz dinlemek ve itaat etmek, başta gelir. Resulullah, bizzat, onların üstünde bir tercihe sahip olup, O'na karşı itaatli olacaklardı.”
Medineli Müslümanlar, bu görüşmelerden sonra, memleketlerine geri döndüler. Onların aralarında İslam'ı duyurmaya ve yaymaya devam ettiler. Sa'd bin Rebî, ikinci Akabe biatında da bulunarak, Resulullah'a iki defa biat etmiştir. Peygamber Efendimiz Mekke'den, Medine'ye hicret buyurduklarında, Muhacirler (hicret eden Mekkeli Müslümanlar) ile Ensar'ı (Medineli Müslümanlar) birbirlerine kardeş yaptı. Sa'd bin Rebî Aşere-i Mübeşşere'den Abdurrahman bin Avf ile kardeş oldu. Bunun üzerine Hazreti Sa'd, Abdurrahman bin Avf'a; “Ensar arasında en çok malı olan benim, malımın yarısını sana ayırıyorum. İki zevcemden birini senin için boşayabilirim. İddeti bitince, onunla evlenirsin.” dedi. O zaman, Abdurrahman bin Avf, Hazreti Sa'd'e; “Benim bunlara ihtiyacım yoktur. Ticaret yapılan bir çarşınız varsa, bana onu gösterin yeter.” dedi. Hazreti Sa'd; “Kaynuka kabilesinin çarşısı var.” dedi. Abdurrahman bin Avf, Kaynuka çarşısına gitti. Oraya keş peyniri ve yağ götürüp satarak geçimini sağladı.
Hazreti Sa'd Bedr ve Uhud gazalarında bulundu. Uhud'da büyük kahramanlıklar gösterdi. Vücudu delik deşik oldu. Uhud muharebesinde, bir ara Müslümanlar arasında karışıklık başladı. Hazreti Sa'd o zaman gevşeklik göstermedi. Eshab-ı Kiram'a Akabe biatında, canlarını feda edeceklerine dair verdikleri sözü veya yemini hatırlattı.
Muharebe sona erip, Kureyş müşrikleri çekilip gitmişlerdi. Resulullah; “Sa'd bin Rebî'nin ne durumda olduğunu, canlılar arasında mı, yoksa ölüler içerisinde mi olduğunu tesbit edip bana kim haber getirir?” diye sordu. Bir tarafa işaret ederek; “Bir ara onu orada görmüştüm.” buyurdu. Ensar'dan bir zat, “Bu işi ben yaparım, ya Resulallah!” dedi. Haber getirmeye giden Muhammed bin Mesleme veya Übey bin Ka'b'dan birisi idi. Resulullah Efendimizin işaret buyurduğu tarafa gitti. Vadide yatan şehitler arasında seslenerek dolaştı. Fakat cevap alamadı. Bu defa; “Ey Sa'd, beni sana Resulullah gönderdi.” diye seslendi. O zaman Sa'd inleyerek kımıldandı. Haber için gelen zat, Sa'd'a; “Resulullah, senin sağlar arasında mı, yoksa ölüler arasında mı olduğunu, araştırıp kendisine haber vermemi emretti.” deyince, Hazreti Sa'd; “Ben artık ölüler arasındayım, Resulullah'a selamımı arz et ve Sa'd bin Rebî, ümmetlerine doğru yolu göstermek için rehberlik yapan Peygambere (aleyhimüsselam) verilecek mükafatların en üstünü ile Allahüteala seni mükafatlandırsın diyor, de. Kavmim Ensar'a da selamı söyle! Onlara Sa'd bin Rebî, size, Akabe gecesinde, Resulullah'ı korumaya dair söz verip yemin etmediniz mi? Vallahi gözleriniz hareket ettiği halde, Peygamber Efendimizi iyi korumayıp, ona bir zarar gelirse, sizin için Allahüteala'nın yanında gösterebileceğiniz hiçbir mazeret yoktur, diyor, de.” dedi ve bir müddet sonra vefat etti.
Zeyd bin Sabit de şöyle anlatır: “Resulullah Efendimiz beni Sa'd bin Rebî'yi aramaya gönderdi. “Onu bul selamımı ilet. Resulullah nasıl olduğunu soruyor, de.” buyurdu. Bende ölüler arasında onu aradım. Son anlarında yetiştim. Yetmiş yerinde, kılıç, mızrak ve ok yarası gördüm. “Ey Sa'd! Resulullah Efendimizin sana selamı var, durumun hakkında haber istiyor.” dedim. Sa'd bana; “Resulullah'a selam ederim. Kendilerine Artık, Cennet'in kokusunu almaya başladığımı bildiriver.” dedi.”
Sa'd hakkında bu haber Peygamber Efendimize ulaşınca kıbleye dönüp, mübarek ellerini kaldırarak; “Allah'ım! Sa'd bin Rebî'yi iyi karşıla. Ondan razı ol.” ve; “Allah ona rahmet etsin. Sağken de ölürken de Allah ve Resulü için nasihat ederdi.” buyurdu.
Resulullah Efendimizin Eshabı Sa'd bin Rebî'yi daima hatırlar, onun geride bıraktığı ailesine son derece saygı gösterirlerdi. Bir gün, Sa'd bin Rebî'nin kızı, Hazreti Ebu Bekr'in huzuruna gelmiş ve Hazreti Ebu Bekr paltosunu çıkararak, Hazreti Sa'd'ın kızının oturması için yere sermişti. Bu sırada meclise gelen Hazreti Ömer bu kadının kim olduğunu sordu. Hazreti Ebu Bekr; “Bu öyle bir zatın kızıdır ki, o senden de, benden de faziletlidir.” cevabını verdi. Hazreti Ömer hayretle; “Allahüteala'nın Resulünün halifesinden daha üstün olan bu zat kim olabilir?” deyince, Hazreti Ebu Bekr; “Ey Ömer! Size bahsettiğim bu zat, yani Sa'd bin Rebî, Resulullah'ın saadet devrinde şehitlik rütbesine ererek, Allahüteala'nın katındaki makamına ulaştı. Ben ve sen hâlâ şu geçici hayatta yaşamakta olduğumuz hayatın esiriyiz.” cevabını verdi.
Sa'd, hayatta iken, Peygamber Efendimizin sünnet-i seniyyesini öğrenmeye çok ehemmiyet verir, başkalarına da öğretirdi. Kendisi kabilesinin reisi olduğu için öğrendiklerini herkese öğretirdi. Sa'd'ın diğer bir özelliği de okuma yazma bilmesidir.
