ŞAHİDÎ İBRAHİM DEDE

Şahidî İbrahim Dede Mevleviyye yolunda yetişen evliyanın meşhurlarından
A- A+

Mevleviyye yolunda yetişen evliyanın meşhurlarından. Ayrıca şair olup şiirlerinde Şahidî mahlasını kullanmıştır. Muğlalı olup 875 (m. 1470)'de Muğla'da doğdu. 957 (m. 1550) senesinde Karahisar'da vefat etti. Hocası Sultan Divanî'nin ayak ucuna defnedildi. Bazıları Muğla'da vefat ettiğini söyleseler de bu mezarın Şühüdî'ye ait olduğunu Sakıb Dede ile Esrar Dede bildirmektedir.

İlk bilgileri ve Farsça'yı babasından öğrendi. Babası on yaşında iken vefat etti. Bir müddet sufî bir dervişin yanında kazazlık yaptı. Sonra okumak isteği galip gelince önce memleketinde, sonra Bursa'da Yıldırım Medresesi'nde ve İstanbul'da Fatih Medresesi'nde çeşitli ilimleri tahsil edip ilimde yetişti. Sonra memleketine dönerek önce Şeyh Bedreddin'e sonra Lazkiye'de Fani Dede'ye ardından da Paşa Çelebi'ye intisap etti. Paşa Çelebi'nin oğlu Emir Adil'e ders verdi. Sonunda Afyonkarahisar'da Sultan Divanî hazretlerinin sohbetlerinde bulunarak tasavvufta kemale erdi. Onun halifesi oldu. Şeyhinin vefatından sonra Muğla Mevlevihanesi şeyhi oldu. Her sene hocasının kabrini ziyaret için Karahisar'a gider bir müddet kalırdı. Son seferinde kırk gün kaldı ve oğlu Şühudî Efendi'yi Muğla'ya yerine halife olarak gönderdi ve kendisi orada kalarak kısa süre sonra vefat etti.

Mevlevî şairlerinden olan Şahidî İbrahim Çalebi babasının ve hocası Sultan Divanî'nin etkisinde kalmıştır. Şiirlerinde sanattan çok mânâya yer vermiş, şiiri Mevlevîliği ve dinî bilgileri yaymaya vasıta kabul etmiştir.

Eserleri: 1- Gülşen-i Esrar: Bu eserde hem kendi hayatı hem de Mevlevîlik hakkında bilgi vermiştir. Farsça olup 951 (m. 1544)'te kaleme alınmıştır. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Halet Efendi Kısmı No: 74'de kayıtlıdır. 2- Gülşen-i Tevhid: Mevlana Celaleddin-i Rumî hazretlerinin Mesnevî'sinin her cildinden seçilen 100 beyit aynı vezinle şerh edilmiştir. 937 (m. 1530)'da yazılmıştır. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Hasib Efendi Tekkesi Kısmı No: 266'da kayıtlıdır. Eser 1298'de İstanbul'da neşredilmiştir. 3- Gülşen-i Vahdet: Bu da yukarıdaki eser gibi Mesnevî tarzında aynı vezinle yazılmış 491 beyitlik bir eserdir. 943 (m. 1536)'da yazılmıştır. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Halet Efendi Kısmı No: 74/2'de kayıtlıdır. Eser 1996'da Ankara'da basılmıştır. 4- Şerh-i Gülistan: Farsça olup bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Kısmı No: 979'da kayıtlıdır. 5- Tuhfe-i Şahidî: Mesnevî'nin anlaşılması için Farsça-Türkçe manzum bir sözlüktür. 30'dan fazla şerhi vardır. Eserin bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Erzincan Kısmı No: 92'de kayıtlıdır. Eser 2005 yılında Muğla'da basılmıştır. 6- Mevlid: 823 beyitlik değişik bir eserdir. 7- Risale-i afak ve enfüs: Bir nüshası Mevlana Müzesi Kütüphanesi No: 2155'de kayıtlıdır. 8- Sohbetname: Eseri Sakıb Dede Sefine'de nakletmiştir. 9- Gülşen-i irfan, 10- Tıraşname, 11- Müşehedat-ı Şahidiyye, 12- Divan: Türkçe ve Farsça olarak iki divanı vardır. Türkçe Divan'da 107 şiir vardır. Hiçbir nüshası tam değildir. Eksik bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Şehit Ali Paşa Kısmı No: 2850/20'de kayıtlıdır. Farsça Divan'ın nüshası bilinmemektedir.

Whatsapp İkon Facebook İkon Bağlantıyı Kopyala
Rehber İnsanlar Sayfası