ŞELLÎ HADRAMÎ

Muhammed bin Ebu Bekr bin Ahmed Tarih, astronomi ve Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden.
A- A+

Tarih, astronomi ve Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Muhammed bin Ebu Bekr bin Ahmed'dir. Künyesi Ebu Ulvî, lakabı Cemaleddin'dir. Şellî ve Hadramî diye bilinir. 1030 (m. 1621) senesinde Yemen'in Hadramut bölgesinde bulunan Terim beldesinde doğdu. 1093 (m. 1682) senesinde Mekke-i Mükerreme'de vefat etti.

Küçük yaşından itibaren ilim tahsiline yöneldi. İlk öğrenimini babasından gördü. Abdullah bin Ömer Bagrib'den ilim tahsil etti. On yaşına geldiğinde Kur'an-ı Kerim'i ezberledi. Babasından dinî ve Arabî ilimleri tahsile devam etti. Şeyh Fahreddin Ebu Bekr bin Şihabeddin'den; tefsir, hadis, usul ve Arabî ilimleri öğrendi. Seyyid Abdurrahman bin Ulvî'den, Muhammed bin Muhammed'den, Kadı Seyyid Ahmed bin Ömer'den, Seyyid Ukayl bin İmran'dan ve Ömer bin Abdürrahim'den de ilim tahsil etti. İmam-ı Gazalî'nin Akide'sini, Nevevî'nin Erba'in'ini, Ecrumiyye, Katrü'n-neda Milha ve İrşad adlı eserleri ezberledi. Ezberlediği bu eserleri, hocalarının huzurunda okudu.

Birçok âlimden hadis-i şerif dinledi. Hindistan'a gidip o beldenin âlim ve faziletli kimselerinden ilim ve irfan aldı. Daha sonra Haremeyn'e (Mekke ve Medine) geldi. Hac ibadetini yerine getirip Sevgili Peygamberimizin mübarek kabrini ziyaret etmekle şereflendi. Mekke ve Medine'de birçok hadis âlimiyle karşılaşıp onların sohbetlerinde bulundu ve hadis dinledi. Şemseddin Ebu Abdullah Muhammed bin Alaeddin el-Balî'den de hadis dinledi. Onun huzurunda Sahih-i Buharî'yi iki defa okudu. Ondan çeşitli ilimleri uzun müddet okudu ve bütün ilimleri öğretme hususunda icazet (diploma) aldı. Hafız Ebu Mehdî İsa bin Muhammed bin Muhammed Sa'alebî'den de Mekke'de bulunduğu müddet içinde ilim tahsil etti. Ondan hadis dinledi ve icazet aldı.

Şellî Hadramî'nin yazdığı Risaletün fî ilmi'l-müceyyeb adlı eserinin yazma nüshasının ilk iki sayfası. Eser Ümmü'l-Kura Üniversitesi Kütüphanesi No: 1316'da kayıtlıdır.

Sohbetinde bulunup tasavvuf ilmini öğrendi. Feyiz alıp hırka giydi. Safiyyüddin Ahmed bin Muhammed el-Medenî el-Kuşaşî'den Camiu's-sagîr'in bir kısmını okudu. Ondan da icazet aldı. Şeyhülislam Abdülaziz Zemzemî'den fıkıh öğrendi, icazet aldı. Feraiz ve hesap ilmini tahsil etti. Namaz vakitleri ilmini öğrendi. Doğuda ve batıda meşhur olan Muhammed bin Ulvî ve Seyyid Zeyneddin'in sohbetlerinde bulundu. Onlardan da hırka giyip zikir aldı.

Özellikle fıkıh ve tasavvufta yüksek dereceye ulaştıktan sonra ders okutmak ve fetva verme hususunda bütün hocalarından icazet aldı. En son hocası Ali bin Cemal vefat ettiği zaman, onun talebeleri, Şellî'ye, hocalarının harem-i şerifteki yerine geçmesini ve ders okutmasını istediler. O da ilim öğrenmekte olduğunu, diğer hocalarının hayatta bulunduklarını özür beyan ederek kabul etmek istemedi. Fakat ısrarlara dayanamayıp hocasının yerine ders okutmaya başladı. Birkaç sene ilim öğretip talebe yetiştirdikten sonra şiddetli bir hastalığa tutuldu. Mescid-i Haram'da ders veremez oldu. Ondan evinde ders vermesini istediler. Fakat hastalığından dolayı mümkün olmadı. Bulunduğu yerde de kalbi rahat etmedi. Evinde eser yazmaya başladı. Namaz vakitleriyle ilgili ve müceyyeb (trigonometri) ilmine dair bir risale yazdı. Talebeleri, Mısır, Yemen ve Hindistan âlimlerinden çoğu bu risalelerden çok istifade ettiler. Evinde eser yazmakla meşgul iken vefat etti.

Şellî, aklî ve naklî ilimlerde derin âlim, fıkıh, tefsir, hadis ve tarih ilimlerinde özel ihtisas sahibiydi. Yemen'de, Hindistan'da ve Haremeyn'de bulunan birçok âlim ve velînin ilim meclislerinde ve sohbetlerinde bulunarak, yüksek ilim ve irfan sahibi olmuş, Peygamber Efendimizin güzel ahlâkıyla ahlâklanmıştı. Ömrünü ilim öğrenmek ve öğretmekle kıymetlendirmiş, pek çok kıymetli eser yazmış idi.

Eserleri: Bu eserlerinden bazıları şunlardır:

1- Şerhu Muhtasarü'l-izah li İbn-i Hacer,

2- Ikdü'l-Cevahir ale'n-Nuri's-safir fî ihbari'l-karni'l-aşir: Hicrî onuncu asırda yaşayan zatların hayatını anlatan Nurü's-safir adlı esere yazdığı bir ciltlik zeyldir.

3- Minhatü'l-mekkiyye fî Şerhi't-Tuhfeti'l-kudsiyye fi'l-feraiz,

4- El-Meşreu'r-revî fî menakıb-ı âli Alevî: 1319'da Kahire'de üç cilt hâlinde basılmıştır.

5- Netaicü'd-dürer fî ihbari'l-karni hadi aşer.

6- Tarihu vülat-i Mekke.

7- Risaletün fî ilmi'l-müceyyeb: Trigonometrik hesaplar vardır.

8- Risaletün fî ilmi'l-Mikat bila alet: Namaz vakitleriyle ilgilidir.

9- Risaletün fî marifet-i zıll-i Zeval külli yevmin li ardi'l-Mekke: Mekke arzına göre her gün öğle vaktinin girişini bildiren bir risaledir.

10- Risaletün fi'l-Mukantara: Namaz vakitlerinin hesapla bulunmasıyla ilgili bir eserdir.

11- Risaletün fi'l-usturlab: Namaz vakitlerinin hesabında ve bazı ölçümlerde kullanılan usturlab aletiyle ilgilidir.

12- Şerh-i Mantıki's-Süyutî.

Bu eserlerinin yanında başka şerh ve risaleleri de vardır.

Whatsapp İkon Facebook İkon Bağlantıyı Kopyala
Rehber İnsanlar Sayfası