Fıkıh, tefsir, hadis âlimi. Ahmed bin Muhammed bin Muhammed bin Hasan bin Ali bin Yahya bin Muhammed bin Halef et-Temimî'dir. Künyesi Ebü'l-Abbas olup lakabı Takıyyüddin'dir. Şümünnî diye meşhur oldu. 801 (m. 1399) senesi Ramazan-ı Şerif ayı sonlarında İskenderiyye'de doğdu. 872 (m. 1468) senesi Zilhicce ayının on yedisinde, Kahire'de vefat etti.
Şümünnî, babasıyla birlikte Kahire'ye geldi. İbnü'l-Kevik, Cemaleddin Hanbelî, Sadreddin Ebşitî, Takıyyüddin Zübeyrî el-Fuyî, Veliyyüddin Irakî, Şihabeddin Tarinî, Halil Kuteşî, Şümus-ü Şamî, İbnü'l-Baytar, Zeratitî, Nureddin Enbarî ve başka âlimlerden ilim öğrendi. Bülkinî, Irakî, Heysemî, Cemaleddin Reşidî, Takıyyüddin Decvî, Cevherî, Halavî, Bedreddin Nesabe, Nasireddin bin Furat, Zeyneddin Meragî, Cemaleddin bin Zahire gibi zamanın büyük âlimlerinden icazet (diploma) aldı. Ebu Amr kıraat şeklini Zeratitî'den okudu. Ahmed Senhacî ve Bisatî'den; fıkıh, tefsir, hadis, nahiv, me'ani, beyan, mantık ilimlerini öğrendi. Alaeddin Buharî'den çok istifade etti. Huzurunda Telvih, Tavdih gibi usul-i fıkha dair eserlerle, Hidaye adlı fıkıh kitabını ve Şerhü'l-miftah'ı okudu. Nizameddin Sayramî'den mantık ve Mutavvel'in tamamını okudu. Onun derslerine devamla, aklî ve naklî ilimleri öğrendi. Hanefî mezhebine geçmeden önce Hidaye'yi okudu. Şümünnî 834 (m. 1480) senesinde Malikî mezhebinden Hanefî mezhebine geçti. Arabî ilimleri; Şemseddin Şatnufî, Şemseddin Acimî'den, kelam ilmini; Canbekiyye Medresesi müderrisi İbn-i Hıdır Şah Rumî'den, tıp ilmini; Şemseddin Muhammed Biladerî'den öğrendi. Aruz, kafiye, feraiz, matematik, astronomi ilimlerini de tahsil etti. Büyük bir âlim oldu.
Şümünnî'den pek çok kimse ilim öğrendi. Dersini dinlemek için meclisine koştular. Esyutî, Sehavî ve başka âlimler de dersini dinlediler. Şümünnî; zahit, iffetli, mütevazı, ahlâkı güzel, hafızası kuvvetli bir zattı. Herkesle görüşmezdi. Her mesele hakkında fetva vermezdi. Kendisine kadılık teklif edildiğinde, kabul etmedi. “Bu sebeple Allahü tealanın huzurunda ne cevap verirsin?” dediler. O da; “Allahü teala bir cevap kapısı açar.” buyurdu. Kendisine verilen hediyeleri kabul etmezdi.
Eserleri: Şümünnî çok eser yazdı. Eserlerinden bazıları şunlardır:
1- Menhecü'l-mesalik ila Elfiyeti İbn-i Malik: Nahiv ilmine dairdir. 2- Evfakü'l-mesalik li te'diyeti'l-menasik, 3- Kemalü'd-diraye fî şerhi'n-Nikaye: Fıkıh ilmine dairdir. 4- Şerhu nazmı nuhbeti'l-fiker fî mustalah ehli'l-eser fî ulumi'l-hadis, 5- Müzilü'l-hafa an elfazi'ş Şifa fi's-Sire, 6- El-Munsaf mine'l-kelam ala mugnî İbn-i Hişam.
