Meşhur âlimlerden. İsmi Hasan bin Muhammed bin Abdullah et-Tıybî'dir. Lakabı Şerefeddin olup doğum tarihi belli değildir. Arap dili ve edebiyatı ilimleri ile tefsir ve hadis ilimlerinde meşhur bir âlimdir. Aklî ilimlerde de pek mahirdi. Tevazu sahibi ve cömert bir zattı. Hayatının başlangıcında, ticaret ve mirastan eline geçen malı çoktu. Hepsini Allah yolunda infak etti, dağıttı. İhtiyarlığında fakirdi. Ömrünü ilim öğrenmekle ve öğretmekle geçirdi. Tefsir ve hadis ilimleriyle çok meşgul oldu. 743 (m. 1342) senesi Şaban ayının on üçüncü Salı günü, tefsir dersini tamamlayıp hadis ilmini okutacağı meclisine gitmişti. Namazın sünnetini kılıp farzını kılmak için ikameti beklerken ruhunu teslim etti.
Kur'an-ı Kerim'in ve sünnet-i seniyyenin ince bilgilerine vâkıf olan yüksek bir âlimdir. İlim öğretmekteki gayreti çoktu. Talebeliğe herkesi kabul ederdi. Mütevazı bir kimse olup itikadı, imanı çok sağlam ve doğruydu. Felsefecilere ve bidat ehline karşı çok şiddetliydi. Onların yazılarına ve sözlerine, sağlam, vesikalı reddiyelerde bulunur, hata ve kusurlarını ortaya koyardı. Allahü tealayı ve Resulünü çok severdi. Hayâsı, utanması çoktu. Hiçbir karşılık beklemeksizin dinî ilimleri öğretmeye devam etmesi şaşılacak hâldeydi. Öyle ki talebelerine hem hizmet eder, hem de maddî yardımda bulunurdu. Elindeki kitapları, okumaları için tanıdığı ve tanımadığı herkese ariyet olarak verirdi. Kendisinden İslamiyeti öğrenmeye gelenlere çok tazim eder, onları çok severdi. Miras ve ticaret yolu ile eline geçen bütün servetini, hayır ve hasenata harcadı. Ömrünün sonlarına doğru çok fakirleşti. Gözleri de görmez oldu. Sahih-i Buharî kitabını okutmak için bir ilim meclisi kurmuştu. Sabah namazından zeval vaktine kadar tefsir ile meşgul olurdu. Bundan sonra ikindiye kadar Buharî'yi okuturdu. Vefatına kadar buna devam etti.
Eserleri: 1- Fütuhü'l-gayb fi'l-keşf an Kanaı'r-rayb: Eser Şerhü'l-Keşşaf adıyla da bilinir. Zemahşerî'nin tefsirine yaptığı çok güzel bir şerhtir. 2- Et-Tıbyan: Meani ve beyan ilimlerine dair bir eserdir. 3- Şerhu Tıbyan: Kendi eserinin şerhidir. 4- Tefsirü'l-Kur'an, 5- El-Kaşif an hakaiki's-sünen şerhu Mişkati'l-mesabih, 6- Mukaddime: Hesap ilmine dairdir. 7- Esmaü'r-rical, 8- Hulasa fi marifeti'l-hadis.
Süyutî, Keşşaf şerhi'nde şöyle anlatır: “O, tefsir ilmini Ebu Hafs es-Sühreverdî'den öğrendi. Keşşaf'ın şerhine başlamadan biraz önce Resulullah'ı rüyasında gördü. Resulullah ona süt dolu bir kase uzattı. O da bu sütten içti.”
