Kıraat, nahiv ve lügat âlimi ve şair. İsmi Yahya bin Mübarek; künyesi Ebu Muhammed el-Adevî ve el-Yezidî'dir. 134 (m. 755) senesinde doğdu. 202 (m. 818)'de Merv'de vefat etti. Adî kabilesi arasında bulunmasından veya bu kabilenin azatlı kölesi olmasından dolayı “Adevî” denilmiştir. Abbasî halifesi Mehdî'nin dayısı Yezid bin Mansur'un çocuğunun yetiştiricisi olması sebebiyle de “Yezidî” denilmiştir. Harun Reşid'in o sırada henüz küçük yaşta olan oğlu Me'mun'a da mürebbilik yapmıştır.
Aslen Basralı olup Bağdat'ta yerleşmiş ve ilim tahsili yapmıştır, önce kıraat ilmini öğrendi. Kıraat ilminde hocası, Ebu Amr bin A'lâ'dır. Bu hocasından ve İbn-i Cüreyc'den hadis rivayetleri vardır. Kendisinden bu hususta ve kıraat ilminde rivayette bulunanlar ise, oğlu Muhammed Ebu Şuayb, Salih bin Ziyad es-Susî, Ebu Ubeyd Kasım bin Sellam, İshak bin İbrahim Musulî, Ebu Amr ed-Durî, kardeşi İbrahim bin Muhammed, torunu Ahmed bin Muhammed'dir.
Yahya bin Mübarek kıraat ilmini öğrendikten sonra nahiv ve lügat ilmini de öğrendi. Bu ilimleri, Arap dili ve edebiyatını, tarih ilmini, Halil bin Ahmed'den, Ebu Amr bin İshak Hadramî'den ve zamanının diğer âlimlerinden öğrendi.
Eserleri: Lügat ilminde Nevâdir kitabı meşhur olup, bundan başka Maksur ve'l-Memdud, Menakıbu Benî Abbas, Muhtasar fi'n-Nahv adlı eserleri vardır. Şiirleri de bir divanda toplanmıştır. Yahya bin Mübarek'in beş oğlu vardı. Hepsi âlim, edip ve şair idi. Lügat ve edebiyat ile ilgili eserler yazmışlardır.
