Meşhur fıkıh âlimlerinden. İsmi, Muhammed bin Davud bin Ali bin Halef el-İsfehanî'dir. “ez-Zahirî” ismi ile tanınmıştır. Künyesi Ebu Bekr'dir. Bedeninin zayıflığından ve renginin sarılığından dolayı kendisine “Usfurü'ş-Şevk (Çalı Kuşu)” lakabı verilmiştir. Usulî ve farazî fıkıh, edebiyat, şiir, lügat ve haber ilimlerinde büyük âlimdir. Ailesi, İsfehanlıdır. Kendisi, 255 (m. 869) yılında Bağdat'ta doğup büyüdü. Orada fetva verirdi. 297 (m. 910) senesinin Ramazan ayının son günlerinde Bağdat'ta vefat etti. Kadı Yusuf bin Yakub'un vefatı da aynı tarihtedir.
Zahirî mezhebinin imamı, Davud-ı Zahirî'nin oğlu olan Muhammed bin Davud, büyük bir fıkıh âlimidir. Zamanının âlimleri arasında ilmi, zekası, anlayışı en çok olanlardandı. Bağdat'ta babasından sonra, kendisinden fetva sorulurdu. Fıkıhta büyük bir âlim olan Ebü'l Abbas bin Süreyc ile vezir İbn-i Cerrah'ın meclisinde yaptığı ilmi münazaraları meşhurdur. Edebiyat ve şiirde de üstün bir yeri vardır. Kalbinin ince duygularını dile getiren beyitleri çoktur. Gençlik yıllarının başlarında yazdığı Kitabü'z-Zühre adındaki eserinde, bu şiirlerini toplamış ve daha başka nadir haberleri de bildirmiştir. Hatta Abbas bin Muhammed ed-Durî'den rivayet ettiği hadis-i şeriflerde, bu kitabında yer almaktadır.
Eserleri: Fıkıh ilmine ait yazdığı kitaplarından bazıları şunlardır:
1- Kitabü'l-vusul ila Marifeti'l-usul, 2- Kitabü'l-inzar, 3- Kitabü'l-i'zar, 4- Kitabü'l-intisar Muhammed bin Cerir ve Abdullah bin Şerşerir ve İsa bin İbrahim bin Darir, 5- İhtilafü mesâili's-Sahabe
Babasının vefatından sonra yaşı küçük olduğu halde, ilimde onun yerine geçti. Müslümanlar ona gelip, her mesele hakkında fetva isterlerdi. Oda, babasının mezhebi üzere fetva verirdi. Onu yaşının küçüklüğünden dolayı küçümseyenler oldu. Birisini araya koyup onu imtihan etmek istediler. Bu kişi gelip, ona; “Sarhoşluk nedir? İnsan ne zaman sarhoş olmuş sayılır?” diye sual etti. O da cevabında; “İnsan, üzüntüleri, kederleri unutup, gizlediği sırlarını herkese söylemeye başlayınca sarhoş olmuş demektir.” dedi. Sual eden, bu cevabı çok beğendi. İlminde böyle açıkladığını bildirdi.
Onun rivayet ettiği bir hadis-i şerifte Peygamber Efendimiz buyurdu ki: “Bir kimse aşık olsa, gizlese, iffetini muhafaza etse ve sabretse, Allahüteala onu affeder ve onu Cennet'ine koyar.”
