Ö. Faruk Bingöl | İSTANBUL

Son dönemde konut fiyatlarında yaşanan fahiş yükselişler, sahada birçok problemi de beraberinde getirdi. Bunlardan biri krediler konusunda yaşanıyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun kararına göre bankalar, 2021 yılı itibarıyla bir evin değerinin yüzde 80’ine kadar konut kredisi verebiliyor. Geriye kalan yüzde 20’lik kısmının tüketici tarafından peşinat olarak karşılanması gerekiyor. Ancak konut fiyatlarının geldiği seviyeler ile bankaların verebileceği kredi miktarı arasındaki makas bugün oldukça açıldı. Özellikle İstanbul’da evler için artık milyon TL rakamı sıkça karşımıza çıkıyor. Teoride milyonluk bir ev için bankalar 800 bin TL’ye kadar kredi çıkarabilir. Uygulamada ise başka faktörler devreye giriyor. Bankalar evin değerinin haricinde, kredi talep edenin risk ve gelir durumuna göre de değerlendirme yapıyor. Verilebilecek maksimum kredi tutarı da buna göre belirleniyor. Türkiye şartlarında ortalama gelir durumuna göre hesaplanan kredi tutarları ise bugünkü konut fiyatlarının yüzde 50’sine bile ulaşamıyor.

BİRÇOK FAKTÖR DEVREDE
Görüşlerine başvurduğumuz özel bir bankanın bireysel müşteri temsilcisi “Krediler verilirken birçok faktör devreye giriyor. Kişinin geçmiş ödemelerine bakılarak oluşmuş kredi sokuru, aylık gelir düzeyi, hane halkının toplam geliri, satın alınmak istenen konutun mevkisi, durumu gibi değerlendirmeler dikkate alınıyor. Tabii ki en önemli kriter gelir düzeyi. Sistem, taksit ödemelerini, genelde gelirin yaklaşık yüzde 60’ına denk gelecek şekilde oluşturuyor. Bugünkü şartlarda kredi talebinde bulunanların ortalama aylık kazançları 8-9 bin TL civarında seyrediyor. Bu durumda taksitler de en fazla 5 bin TL civarında gerçekleşebiliyor. 10 yıllık bir kredi paketi için verilebilecek maksimum tutar da, konuştuğumuz şartlara göre 350-400 bin TL’yi bulabiliyor. Bu kredi miktarı, tabii ki bugün yüksek fiyatlı evleri satın almak için yeterli olamayabiliyor. Yanına güçlü bir peşinat koymak gerekiyor. Bu sebeple kredi sorgulaması yapıp da başvuruda bulunmayan müşteri sayısı az değil. Peşinatı kuvvetli ya da gelir düzeyi yüksek kesimler için kredi süreçleri daha hızlı işliyor” diye konuştu.

ALTIN-DÖVİZ BOZUYORLAR
İstanbul Anadolu yakasında faaliyet gösteren büyük bir emlak ofisinin yetkilisi Atakan Sancakbarlas da “Faizlerin yüksekliği zaten bir problemdi. Buna tüketiciye çıkan kredi tutarının düşük seviyelerde kalması da eklendi. Bu sebeple pahalı konutlarda yapılan satışların çoğu peşin olarak gerçekleşiyor. Tüketici zamanında altın, döviz almış, buradan kazanmış ve bozdurup ev alıyor. Ya da kuvvetli aile desteği var, başka kanallardan borçlanma gibi yollara da başvuruyor. Bugün genelde kredi talep edenlerin baktığı evler maksimum 500-600 bin TL bandında. Çünkü tüketicinin gelir durumu ve geri ödeme gücü bu seviyelerde. Bu durumda merkezi ilçelerden uzaklaşma da başlıyor. Ya da tüketici oturmak için değil yatırım için daha küçük ve uygun ev alıyor. Oradan gelen kira geliri ile kendi kirasını karşılıyor” ifadelerini kullandı.

500 BİN TL İŞ GÖRMÜYOR!
İstanbul Üsküdar’da bir ev arayan Halim Demirhan isimli vatandaş “Şu anda bu bölgede yeni yapı bulmak zor. Bulsanız da fiyatları milyon TL ve üzerinde. Eski yapılarda da bir ucuzluk söz konusu değil. Oturulabilir bir konut için en az 850 bin TL’yi gözden çıkarmak gerekiyor. Banka banka dolaştım, bana çıkan kredi tutarı en yüksek 300 bin TL!.. Yani bir ev alabilmek için 550 bin TL peşinatınız olacak. Bu kadar toplu paranın bile işe yaramadığı bir dönemdeyiz. Kaldı ki, bu faiz oranlarıyla 300 bin TL kredinin geri ödemesi 500 bin TL’yi aşıyor. Yani aylık taksitler neredeyse 5 bin TL’yi buluyor. Ne bu peşinata sahibiz ne de böyle bir taksiti ödeme gücümüz var. Mecburen merkeze uzak yerlere bakacağız” diyor.

Konut kıtlığına 15 bin arz Konut kıtlığına 15 bin arz İstanbul'da 12 projede 15 bin yeni konutu satışa çıkaracak Emlak Konut GYO Genel Müdürü Hakan Gedikli "Satın alma şartlarını iyileştireceğiz. Fiyatlar ulaşılabilir olsun diye 60 aya kadar vade farksız, ara ödemeli fırsatlar sunacağız" dedi.
Konuta faiz freni Konuta faiz freni Geçtiğimiz yıl düşük faizli konut kampanyası ile rekor kıran gayrimenkul sektöründe satışlar yüksek faiz ve artan inşaat maliyetleri ile son üç aydır geriliyor. Satışlar haziran ve temmuz ayının ardından ağustos ayında yıllık bazda yüzde 17 azalarak 141 bin 400 oldu