İstanbul’da sel riski taşıyan 10 ilçe! Son afet yapay zeka risk haritasıyla eşleşti: Ciddi taşkınlarla karşılaşabiliriz

İstanbul Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ömer Ekmekcioğlu, İstanbul’da sel riski taşıyan 10 ilçeye dikkat çekerek uyardı. Son afetin yapay zeka risk haritasıyla eşleştiğini belirten Ekmekçioğlu “Ciddi taşkınlarla karşılaşabiliriz” diyerek Kağıthane, Alibeyköy, Küçükçekmece, Bağcılar, Bahçelievler, Bakırköy, Esenyurt, Avcılar, Kadıköy ve Beykoz’daki riski hatırlattı. Ekmekçioğlu, aynı miktardaki yağışın farklı havzalarda farklı sonuçlar doğurduğunu da vurguladı.

TEK TEK SAYDI, UYARDI

Şiddetli sağanak yağış sonrasında meydana gelen sel felaketinde can kaybı 7’ye ulaşırken, hasar tespit çalışmaları da hız kesmeden devam ediyor. Sel felaketine değerlendirmelerde bulunan İstanbul Teknik Üniversitesi Afet Yönetimi Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ömer Ekmekcioğlu, ciddi taşkın riski taşıyan ilçeleri açıklayarak uyardı.

“HAVZALAR DEĞERLENDİRİLMELİ”

Yaşanan afetin daha önce yapay zeka desteğiyle oluşturdukları sel risk haritasıyla uyum gösterdiğini belirten Ekmekcioğlu, "Özellikle yoğun kentleşmenin ve doğal drenaj sistemlerinde önemli değişimlerin görüldüğü havzalar dikkatle değerlendirilmeli" dedi.

EN ÇOK YAĞIŞI BEYKOZ ALDI

Aynı miktardaki yağışın farklı havzalarda farklı sonuçlar doğurduğunu belirten Ekmekcioğlu, “Meteoroloji Genel Müdürlüğünün verilerine göre 14-15 Ekim'deki iki günlük dönemde Beykoz'da 274,4, Arnavutköy'de 222,2, Sarıyer'de 208,3 ve İTÜ Maslak İstasyonu'nda 189,8 milimetre yağış kaydedildi." diye konuştu.

YÜKSELTİ VE DRENAJ YOĞUNLUĞU ETKİLİ

İstanbul'un bazı batı kesimlerinde çok daha düşük yağışlar ölçüldüğünü dile getiren Ekmekcioğlu, şöyle devam etti:

Dolayısıyla öncelikle bu olayın İstanbul'un her noktasında aynı şiddette gerçekleşmediğini belirtmek gerekiyor. Nitekim İstanbul için daha önce gerçekleştirdiğimiz sel risk değerlendirmesi çalışmasında da yüzeyin yağış suyunu ne ölçüde akışa dönüştürdüğünü temsil eden geçirimlilik özelliklerinin, sel tehlikesini belirleyen en önemli faktör olduğunu ortaya koymuştuk. Yükselti ve drenaj yoğunluğu da diğer önemli değişkenler arasındaydı. Dolayısıyla ekstrem yağışlar bu olayın temel tetikleyicisi olsa da hasarın büyüklüğünde havzaların fiziksel özellikleri ve kentleşme koşulları da belirleyici rol oynuyor.

KAĞITHANE, AYAZAĞA, KEMERBURGAZ…

Ekmekcioğlu, Kağıthane Deresi, Göktürk ve Kemerburgaz bölgelerinin ortak özelliğinin geniş hidrolojik sistem içerisinde yer almaları ve yerleşim alanlarının dere vadileriyle yakın etkileşimde bulunması olduğunu belirtti.

Ekmekçioğlu, özellikle Ayazağa ve Kağıthane'de eğimli yamaçlardan gelen yüzeysel akışların daha düşük kotlu dere vadilerinde yoğunlaşabildiği bir topoğrafik yapının söz konusu olduğunu anlattı.

DOĞAL AKIŞ KOŞULLARI DEĞİŞTİ 

Ekmekcioğlu, şöyle konuştu:

Cendere Vadisi çevresinde artan yapılaşma, sanayi ve ticaret alanları ile ulaşım altyapısı da doğal akış koşullarını önemli ölçüde değiştirmiş durumda. Göktürk ve Kemerburgaz çevresinde ise yukarı havzadan gelen akışların dere sistemi boyunca taşınması önem kazanıyor. Nitekim Kağıthane Deresi'nin bazı kesimlerinde daha önce tespit edilen taban aşınmaları ve zemin oturmaları nedeniyle iyileştirme çalışmaları başlatılmıştı. Son yağışlarda Göktürk-Kemerburgaz yolunda su baskınlarının yaşanması ve Kağıthane'deki Cendere Deresi'nin debisinin yükselmesi de bu sistemin farklı kesimlerinin aşırı yağışlardan etkilendiğini gösteriyor.

DERE YATAKLARINA DİKKAT ÇEKTİ

Ayazağa'da dere yatağı ve doğal akış koridorları çevresindeki yapılaşmanın ayrıca önem taşıdığını vurgulayan Ekmekcioğlu, "Son olayın ardından dere yatağındaki bazı yapıların kaldırılmasına yönelik çalışmaların başlatılması da bu konuyu gündeme getirdi. Dolayısıyla bu bölgelerdeki taşkınların etkisini açıklayabilmek için yalnızca yerel yağış miktarını değil, yukarı havzadan gelen akışları, dere kesitlerini ve yapılaşma koşullarını birlikte değerlendirmek gerekiyor." dedi.

“AKIŞLARIN DERİNLİĞİNE DE BAKILMALI”

Ayazağa'daki hasarın büyüklüğünü değerlendirirken yalnızca yağış miktarına değil, oluşan akışların derinliğine de bakılması gerektiğini ifade eden Ekmekcioğlu, "Çünkü özellikle yüksek hızlı akışlar, araçların sürüklenmesine, yolların zarar görmesine ve yapılarda ciddi hasarlara neden olabiliyor." ifadelerini kullandı.

İSTANBUL’DA 10 İLÇEDE SEL RİSKİ

Ekmekçioğlu, sel riskini vurgulayarak İstanbul'daki bazı bölgelere şöyle dikkat çekti:

"Benzer şiddette yağışların İstanbul'un diğer bölgelerinde gerçekleşmesi durumunda da ciddi taşkınlarla karşılaşabiliriz. Avrupa Yakası'nda Kağıthane ve Alibeyköy dere sistemleri, Küçükçekmece, Bağcılar, Bahçelievler ve Bakırköy çevresindeki Ayamama Deresi havzası ile Esenyurt ve Avcılar çevresindeki Haramidere havzası önemli örnekler. Anadolu Yakası'nda ise Kadıköy çevresindeki Kurbağalıdere havzası ve Beykoz'daki çeşitli dere vadileri benzer tehlikelerin oluşabileceği alanlar arasında.

 “AYNI DÜZEYDE HASAR OLMAYABİLİR”

"Bu bölgelerin ortak özelliği belirli kesimlerinde yoğun yapılaşma ile doğal drenaj sistemlerinin bir arada bulunması” diye belirten Ekmekçioğlu “Bu bölgelerin tamamında aynı düzeyde hasar oluşacağını söylemek doğru olmaz. Bu noktada belirleyici olan yağışın özellikleriyle birlikte yerel havza koşullarıdır" diye konuştu.