Yıldızlardan bile daha parlak! Gökyüzünde görürseniz sakın şaşırmayın

Bilim insanları, BlueWalker 3 uydusunun gece gökyüzündeki en parlak nesnelerden biri olduğunu açıkladı. Gökbilimciler, bu devasa uydunun ışık kirliliğine yol açtığını söylüyor.

Nature dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, devasa, yeni nesil iletişim uydusu BlueWalker 3, gece gökyüzünde görülebilen en parlak nesnelerden biri haline geldi. Eylül 2022'de fırlatılan BlueWalker 3, sıradan akıllı telefonları uydu telefonlarına dönüştürme yeteneği açısından çığır açıcı olsa da, aynı zamanda daha eski, daha küçük önceki uydulardan çok daha fazla ışık kirliliğine yol açan yeni nesil uyduların da öncüsü olabilir.

İnternet uydularından oluşan mega takımyıldızları, araştırmacıların yeni 'dünya' arayışındaki gözlemlerini şimdiden sekteye uğratıyor. BlueWalker 3, alçak Dünya yörüngesindeki şimdiye kadarki en parlak uydu ve gökbilimciler bunun buzdağının sadece görünen kısmı olduğundan korkuyor.

Şili'deki Universidad de Atacama'dan gökbilimci Dr. Jeremy Tregloan-Reed, "Şimdi bir sorun haline gelmeden önce bunu daha baştan keselim. Eğer bu bir sorun haline gelirse gece gökyüzünü tamamen değiştirecek." diyor.

Yeni araştırmaya göre BlueWalker 3, Dünya'dan görülebilen en parlak sekizinci yıldız olan Procyon kadar parlak. Gece gökyüzünde yalnızca Ay, Jüpiter, Venüs ve yedi yıldız BlueWalker 3'ten daha parlaktır. Şili, ABD, Meksika, Yeni Zelanda, Hollanda ve Fas'tan profesyonel ve amatör gökbilimcilerin gözlemleri bu yönde.

DAHA BÜYÜK UYDULARIN HABERCİSİ

Tipik olarak uydu ne kadar büyük olursa o kadar parlak olur çünkü ışığı yansıtacak daha fazla yüzey alanı vardır. BlueWalker 3, 64 metrekarelik boyutundan dolayı açık ara gökyüzündeki en parlak uydudur. Alçak Dünya yörüngesindeki en büyük ticari iletişim uydusudur ancak AST SpaceMobile tarafından geliştirilen ve AT&T tarafından desteklenen daha da büyük uydulardan oluşan bir takımyıldızının yalnızca bir prototipi olduğundan, bu çok uzun sürmeyecek. Zira AST SpaceMobile şirketi, nihayetinde BlueWalker 3 tasarımına dayanan yaklaşık 100 hücresel geniş bant uydusunu yörüngede konuşlandırmayı planlıyor.

Gökbilimci Tregloan-Reed, gökyüzünde uçan parlak, yıldız benzeri nesnelerin gökyüzü gözlemlerini zorlaştıracağını söylüyor. Aynı zamanda gökyüzünün arka plan parıltısını da arttırır, bu da nebulaları (bulutsu), toz bulutlarını ve gece gökyüzündeki daha ince ayrıntıları görmeyi çok daha zorlaştırır.

Ayrıca geceleri gökyüzünün daha parlak olması, yıldızların ışığında yön bulan kuşlar gibi yaban hayvanları için de sorun teşkil ediyor.

Daha önce yapılan araştırmalarda, ışık kirliliğinin şu anki hızda artmasıyla birlikte, geceleri 250 yıldızın görülebildiği bir yerde doğan bir çocuğun, 18 yaşına geldiğinde ancak 100 yıldız görebileceği hesaplandı.

AKILLI TELEFONLAR UYDU TELEFONLARINA DÖNÜŞÜYOR

Bu yılın başlarında BlueWalker 3, baz istasyonlarına ihtiyaç duymadan iki akıllı telefon arasında sesli aramayı başarıyla yönlendiren ilk uydu oldu. Şili'nin kırsal bir kesiminde çalışan Tregloan-Reed, BlueWalker 3 gibi uyduların, internete erişimi kısıtlı olan yerlerde iletişim amacıyla kullanabileceğini söylüyor.

Bilim insanları, şirketlerin uydu tasarımlarını gözden geçirerek daha az ışık yansıtacak şekilde yapmaları gerektiğini belirtiyor. Örneğin, SpaceX şirketi, Starlink internet uydularının tasarımında, yansıyan ışık miktarını azaltmak için koyu kaplamalar kullandı ve kısmen başarılı oldu. Ancak gökbilimciler için bu da yeterli değil.

Araştırmacılar, dünyadan gözlem yapan istasyonların bu yapay takımyıldızların etrafından dolaşmak için uydulardan kaçınma stratejileri geliştirmeleri gerekeceğini belirtti. Üstelik tek sorun görünürlük değil. Alçak Dünya yörüngesine giren BlueWalker 3'ün de aralarında bulunduğu ticari uydular, radyo astronomisine tehdit oluşturuyor. CPS tarafından yürütülen ve bu yılın başlarında yayımlanan ayrı bir çalışma, Starlink uydularının radyo teleskop gözlemlerini bozabilecek 'istenmeyen elektromanyetik radyasyon' sızdırdığını ortaya çıkardı.