Hadis ve Hanbelî mezhebi fıkıh âlimi. Künyesi Ebu Muhammed olup ismi Abdürrahim bin Muhammed bin Ahmed bin Faris bin Radî bin ez-Zücac el-Alesî el-Bağdadî’dir. Lakabı Afifüddin’dir. 612 (m. 1214) senesi Rebiulevvel ayında, Bağdat’ın Me’muniyye semtinde doğdu. Hacdan dönerken, 685 (m. 1286) senesi Muharrem’in onyedisinde Zat-ı Arak denilen yerde Cuma günü namaz vaktinde vefat etti.
Abdürrahim ez-Zücac; Abdüsselam bin Yusuf el-İbratî, el-Feth ibni Abdüsselam, Ahmed bin Sırma, Ali bin Bürendiz el-Kati’î, İbn-i Ruzbe, İbnü’l-Letî, el-Kaşgarî, İbnü’l-Hazim, Nasr bin Abdürrezzak, İbnü’l-Kubeytî, İbnü’s-Sıbak, el-Mübarek bin Biba, Ahmed bin eş-Şazilî ve birçok âlimden ilim öğrenip hadis-i şerif rivayet etti. Ayrıca, Mardin’de en-Neşeberî’den hadis-i şerif dinledi. Şam’da Ebü’l-Kasım bin Hurustanî’den icazet (diploma) aldı.
Kendisinden ise, Şam’da ve Bağdat’ta birçok âlim hadis-i şerif dinleyip rivayette bulundu. Bunlardan bazıları şunlardır: Şam’da; Şeyh Ali bin en-Nefîs el-Musulî, Mahmud el-Ermevî, el-Müzenî, El-Berzalî, Muhammed bin el-Habbaz, Bağdat’ta; İbrahim el-Ca’beria, Ebü’l-A’lâ el-Faradî, İbnü’l-Gavtî, Ali bin Abdüssamed el-Afif, Muhammed bin es-Sabık.
Ebü’l-A’lâ el-Faradî onun hakkında; “Hocamız Abdürrahim ez-Zücac, çok âlim olup, fıkıh ve hadis-i şerif ilminde üstün derecedeydi. Çok ibadet eder, haram ve şüphelilerden kaçardı. İlim sahibi bir aileden yetişti. Allahü tealanın ve O’nun Resulünün yoluna çok bağlıydı. Bidat sahiplerine karşı çok büyük mücadeleler verdi. Çok ibadet eder ve çok Kur’an-ı Kerim okurdu.” demektedir.
Kendisinden hadis-i şerif dinlemiş olan Muhibbüddin Muhammed bin Ömer ise; “Abdürrahim ez-Zücac, fıkıh, nahiv ve lügat âlimi olup, fetva verirdi. Çok kimseler kendisini methetti.” demektedir. Safiyyüddin Abdülmümin de; “Abdürrahim ez-Zücac, büyük bir âlim, arif bir zat, sünnete sıkı sıkıya bağlı, züht ve vera sahibi, ilim ve edep sahibiydi.” demektedir.
Ez-Zehebî onu methederken; “Abdürrahim ez-Zücac’ın çok talebesi vardı. Hepsi de kendisi gibi emr-i ma’rûf ve nehy-i münker vazifesini yapardı. Bağdat ve Şam’da birçok âlim kendisinden hadis-i şerif rivayet etti.” dedi. El-Berzalî ise; “Abdürrahim ez-Zücac, Bağdat’ta zamanın hadis âlimiydi. Dinine çok bağlı olup, onu korumaya ve ona tam uymaya çalışırdı.” demektedir.
Şöyle anlatılır: “Ebu Muhammed Abdürrahim ez-Zücac, hac sebebiyle Şam’dan Mekke’ye giderken, “Zat-ı Arak” denilen yere geldiğinde, orada önceden vefat etmiş olanların kabirlerini gördü. Onlara Kur’an-ı Kerim okudu. Onların affı için dua etti. Sonra; “Sizin kabristanınıza defnolan kimseye müjdeler olsun.” dedi. Daha sonra yoluna devam etti. Hac edip geri dönüşte, aynı kabristanın bulunduğu yere ulaşınca, orada vefat etti. O kabristana defnolundu.”
