Osmanlı âlimlerinden. İsmi Abdülhalim bin Muhammed’dir. Ahizade ismiyle meşhur oldu. 963 (m. 1555) senesinde doğdu. Doğum yeri bilinmemektedir. 1013 (m. 1604) senesi Muharrem ayının yirmidördüncü günü İstanbul’da vefat etti. Evinin karşısındaki Çukur Medrese’ye bitişik türbede medfundur.
Ahizade, Kadı Beydavî tefsiri’ne haşiye yazan Sa’dî Çelebi’nin torunlarından olup Ebüssü’ud Efendi’nin talebelerindendir. 978 (m. 1570) senesinde babası Edirne’de kadı iken, babasından ve oradaki âlimlerin büyüklerinden ilim öğrendi. Taşlık Medresesi müderrisi Hüsameddin bin Kara Çelebi, Üçşerefeli Medresesi müderrisi Arapzade diye meşhur Abdürraif Efendi, Sultan Bayezid Medresesi müderrisi Salih Molla, Sultan Selim Medresesi müderrisi Hacekizade’den ders okudu. İstanbul’a gelince Mevlana Fudayl Cemalî’nin hizmetlerinde bulunup onun güzel terbiyeleriyle yetişti. Daha sonra Şeyhülislam Ebüssü’ud İmadî’nin derslerinde yetişip ilimde kemale geldi. 982 (m. 1574) senesi Recep ayında ilk olarak İbrahim Paşa Medresesi’nde ders okutmaya başladı. Birçok medresede vazife yaptı. 998 (m. 1589)’da da Üsküdar’daki Valide Medresesi’nde dersiam olarak bulundu. Sonra Bursa kadılığı, Rumeli kazaskerliği yaptı. Necmeddin Gazzî onu çok övdü.
Kadı Muhibbüddin Hanefî dedi ki: “İstanbul’da yetişen âlimoğlu âlimlerin en meşhuru iki kişidir. Birisi Abdülhalim Efendi, diğeri de Es’ad Efendi’dir. İkisi de birbirinden üstün zatlardır. Abdülhalim Efendi fıkıh ilminde yüksektir. Bunun ilimdeki üstünlüğünü bütün âlimler söylediler. Talevî, onu uzun kasidesiyle methetti. Ahizade’nin eserleri çoktur. Hazırlamış oldukları vakıfnameler, şer’î hüccetler, resmî muamelelerde düstur oldu. Mısır kadılığından ayrılarak İstanbul’a gelirken 1020 (m. 1611)’de Şam’da vefat eden oğlu Yahya Efendi de şiirde fazilet sahibiydi.”
Eserleri:
1- Ta’lika ale’l-Hidaye ve ba’di şüruhiha: Fıkıh ile ilgili olup bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi Kısmı No: 922’de kayıtlıdır.
2- Terceme-i Şevahidü’n-nübüvve: Eserin Mevahidü’l-fütüvve fî tercemeti Şevahidü’n-nübüvve adlı müellif hattı nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Fatih Kısmı No: 4275’te kayıtlıdır.
3- Muhtasarü’d-Dürer ve’l-gurer: Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Hamidiye Kısmı No: 454’te kayıtlıdır.
4- Haşiye ala Camiu’l-Fusuleyn
5- Haşiyetü Eşbah ve’n-nezair
6- Haşiyetü Şerhi Miftah
7- Risale fi’s-sa’yi ve’l-bataleti
