Osmanlı âlimlerinden. Seksenaltıncı Osmanlı şeyhülislamıdır. Sultan Üçüncü Ahmed Han’ın imamı, Rumeli kazaskeri Arabzade Abdurrahman Bahir Efendi’nin oğlu ve doksanyedinci şeyhülislam Mehmed Arif Efendi’nin babasıdır. Arabzade diye meşhur olmuştur. 1132 (m. 1719) senesinde İstanbul’da doğdu. 1199 (m. 1785)’te orada vefat etti. İstanbul’da Sedefçiler’de (Çarşıkapı) Sinan Paşa Medresesi haziresinde babasının yanında medfundur.
İlk tahsilini babasından gördükten sonra zamanın âlimlerinden ilim öğrendi. 18 yaşındayken, 1150 (m. 1737)’de müderris oldu. On yedi yıl müddetle Üsküdar, Güzelhisar ve Gelibolu kadı vekilliklerinde bulundu. 1170 (m. 1756)’da Halep kadılığına tayin edildi. 1183 (m. 1769)’da Şam kadılığı, 1188 (m. 1774)’te Mekke kadılıklarında vazifelendirildikten sonra 1193 (m. 1779)’da İstanbul kadılığına nakledildi. 1195 (m. 1780)’de Anadolu kazaskeri oldu. Aynı sene içinde Rumeli kazaskerliğine yükseltildi. Bir müddet geçince reisülulema (âlimlerin reisi, en kıdemlisi) oldu. 1199 (m. 1785)’te İvazzade İbrahim Efendi şeyhülislamlıktan ayrılınca Sultan Birinci Abdülhamid Han tarafından şeyhülislamlık makamına getirildi. Fakat ihtiyarlığının etkisiyle hastalandı. Altmışüç gün bu vazifeyi yürüttükten sonra vefat etti.
Arapzade Ahmed Ataullah Efendi; insaf sahibi, haram ve şüphelilerden şiddetle sakınan, ağırbaşlı, kibir ve gururdan uzak, tevazu sahibi bir zattı. Yumuşak huylu ve ileri görüşlü olan Ataullah Efendi, zamanının meselelerini bilen güzel ahlâklı ve âlim bir kimseydi.
