Şafiî mezhebi fıkıh âlimi, vaiz ve Halep müftüsü. İsmi Ömer bin Abdülvehhab bin İbrahim bin Mahmud bin Ali bin Muhammed bin Muhammed bin Muhammed bin Hüseyin el-Aradî el-Halebî’dir. “Aradî” nisbeti ile meşhur oldu. 950 (m. 1543) senesinde Halep’te doğdu. 1024 (m. 1615)’te orada vefat etti.
Fıkıh, hadis, tefsir, tarih ve Arap edebiyatı ilimlerinde büyük bir âlim olan Aradî, zamanının bir tanesiydi. Önce babasının yanında ilim öğrendi. Sonra “İbn-i Beylunî” diye meşhur olan Mahmud bin Muhammed Babî’den ilim öğrenmeye başladı ve ondört sene kadar bu zatın yanında kaldı. Ondan, Cezeriyye, Mukaddimetü’t-tasrif, İzziyye, Tecvidü’l-Kur’an ve Teysiru’d-Danî adındaki eserleri okuyup talim etti. Daha sonra Mevla İbrahim bin Muhammed Beyanî’nin yanına gidip ondan da çok çeşitli ilimleri okuyup öğrendi. Bu zatın yanından ayrıldıktan sonra büyük âlim Muhammed Radıyyüddin bin Hanbelî’ye geldi. Ondan da ders okuyup icazet (diploma) aldı.
Bunlardan başka, Allame Muhammed bin Müslim Tunusî el-Hüseynî’den de ilim tahsil etti. Senelerce onun yanında kaldı ve ilminden çok istifade etti. Bizzat ondan, defalarca Sahih-i Buharî kitabının tamamını dinledi. Onun oğlu Muhammed Maktul’den de Sahih-i Müslim’in ve Kadı Iyad’ın Şifa-i şerif’inin büyük bir bölümünü dinledi. Ayrıca bu zattan, Mutavvel’den çeşitli bahisleri okudu. Bundan evvel Mutavvel’i hocası Şeyh İbrahim-i Kürdî’den de okumuştu. Bunun yanında Muradî’nin Elfiye şerhi’ni, Muğni’l-lebib’i ve babasının Elfiye üzerine yaptığı İbn-i Nazım şerhi’ni de Muhammed Maktul’den dinledi. Yine ondan, Elfiye üzerine yapılan Şerh-i Irakî’nin tamamını, İbn-i Hacib’in Muhtasar’ı üzerine yapılan şerhi ve Şerh-i Adud’un az bir bölümünü okudu. Daha başka âlimlerden de çeşitli ilimlere ait birçok kitabı okudu. Hadis kitaplarında bulunan birçok hadis-i şerifi, Sahih-i Buharî’nin tamamını, Tunus’ta Kadılcemaat olan Seyyid Ahmed Selitî’nin bizzat kendisinden dinledi. Diğer “Süneni şerif” kitaplarını okutmak üzere ondan icazet aldı. Bedreddin-i Gazzî de Şam’dan yazıp göndermek suretiyle Aradî’ye icazet verdi.
Aradî, birçok talebeye ders okutup faydalı oldu. Vakitlerini ders vermekle geçirirdi. Zamanında, onun gibi böyle ilimle ciddi olarak meşgul olan birisi yok denecek kadar azdı. Benî Aşair kabilesine ait olan Habeşiyye zaviyesinde (tekkesinde) bulunan talebelere dört sene kadar ders okuttu. Asrının fazıllarının çoğu, onun talebesiydi. Şemseddin Muhammed ve kardeşi Burhaneddin İbrahim, Şihabeddin Ahmed bin Mevla’nın iki oğlu ve kendi oğlu Ebü’l-Vefa Aradî, Necmeddin Hulefavî ve ilimde reislik makamına yükselen daha birçok âlim, Aradî’ye talebelik yaptılar.
Ömer Aradî, Halep’te Şafiî müftüsü oldu. Cuma günleri ikindi namazından sonra Halep Camii’nde vaaz ederdi. Hayatının sonuna kadar bu hizmetine devam etti. Çok kitap yazdı.
Eserleri:
1- Şerhü’l-Cami’,
2- Tehyicü’s-se’ade ve mevkifü’l-ifade,
3- Haşiyetün alâ tefsir-i Ebüssü’ud,
4- Dürrü’s-semin,
5- Zeylü Tarih-i İbn-i Hanbelî,
6- Şerhu’t-taiyye li İbn-i Farıd,
7- Şerhu’d-Daliyye,
8- Şerhu Risaleti’l-Kuşeyriyye,
9- Şerhü’l-Akaid,
10- Fethü’l-müteali fî tahkik-i kavaidi’l-Hayalî,
11- Mişkatü’l-envar fî şerhi kasidet-i Ali Çelebi,
12- Menahicü ehli’l-vefa,
13- Şerhu’şşifa fî hadisi’l-Mustafa: Dört büyük cilttir. Oniki senede hazırladığı bu eserine, Fethü’l-Gaffar bi ma ekremallahü bihi Nebiyyehül-muhtar adını verdi. Bu kitabı Anadolu’da ve Arabistan’da her yere yayıldı.
13- Medaricü’l-vüsul.
