Mâlikî mezhebi fıkıh âlimi, usul ve hilaf ilimlerinde üstad. Künyesi Ebü’l-Kasım olup; ismi Ahmed bin Süleyman bin Halef’tir. Kadı Ebü’l-Velid’in oğludur. Aslen Kurtubalıdır. Doğum tarihi bilinmemektedir. Bacî ve Endülüsî nisbetleriyle anılır. 493 (m. 1100) yılında hacdan dönerken Cidde’de vefat etti.
İlim tahsiline, babası Kadı Ebü’l-Velid’den aldığı derslerle başlayan İbn-i Ebü’l-Velid Bacî, Endülüs’teki âlimlerden ilim öğrenip istifade ettikten sonra doğuya gitti. Bağdat, Basra, Yemen ve Hicaz’a uğradı. Buralardaki âlimlerden ilim tahsil etti. İlim öğrendiği âlimler arasında, başta babası olmak üzere, Hatem bin Muhammed, Ukaylî, İbn-i Hayyan ve daha birçok âlim vardı. Mâlikî mezhebi fıkıh bilgilerini çok iyi bir şekilde öğrenip âlim oldu. Diğer ilimlerde de söz sahibiydi.
Sarakusa (İspanya’da Zaragoza şehri) ve başka Endülüs şehirlerinde ikamet etti. Babası Kadı Ebü’l-Velid’in vefatından sonra yerine geçti. Babasının talebelerinden birçoğu ondan ilim öğrendi. Bu talebeler arasında Ebû Ali Sıddîkî ve Ceyyânî gibi âlimler de vardı.
Ebü’l-Kasım bin Kadı Ebü’l-Velid, vakitlerini ilim öğrenmek, öğretmek ve ibadetle geçirirdi. Yaptıklarını yalnız Allahü teâlânın rızası için yapar, söylediklerinde yalnız O’nun rızasını kazanmayı düşünürdü. İnsanlara sık sık nasihatlerde bulunurdu. Dini; salih Müslümanlardan, Ehl-i Sünnet âlimlerinin kitaplarından öğrenmek gerektiğini söyler, “Doğru yoldan sapan kimselerin, çok büyük âlim de olsalar, ilim öğretmeye ehil olamayacaklarını” bildirirdi. “İnsanlara, Allahü teâlânın emir ve yasaklarını öğretenlerin cihat sevabı alacaklarını” açıklar, “Bir kimseye çok dünyalık vermektense, bir dinî meselenin öğretilmesinin daha üstün olduğunu” söylerdi.
Eserleri: Pek çok kitap yazdı. Babasının kitaplarından Kitabü’l-usul’ü yeniden tertip etti. Mi‘yarü’n-nazar, Sırrü’n-nazar ve Kitabü’l-burhan yazmış olduğu eserler arasındadır.
