Mısırlı fıkıh ve kelam âlimi ve Ezher şeyhlerindendir. İsmi, İbrahim bin Muhammed bin Ahmed el-Bacurî’dir. Mısır’ın Menufiye bölgesindeki Bacur köyünde 1198’de (m. 1783) doğdu. İlk öğrenimini babasının yanında yaptıktan sonra tahsiline Ezher’de devam etmek üzere Kahire’ye gitti (1212/1797). Bir yıl sonra Fransızlar burayı işgal edince Cizre’ye geçerek bir müddet orada kaldı. İşgal sona erince Kahire’ye dönüp Ezher’deki öğrenimini sürdürdü. Devrin meşhur âlimlerinden Muhammed el-Emir el-Kebir, Abdullah eş-Şerkavî, Muhammed el-Fedalî ve Hasan el-Kuveysinî’nin derslerine devam etti. Zeki bir öğrenci olan Bacurî, kısa sürede arkadaşları arasında kendini gösterdi.
Daha sonra Ezher’de ders vermeye başladı ve 1263 (m. 1847)’de, ölümüne kadar devam edecek olan Ezher şeyhliğine tayin edildi. Bu görevi sırasında bir yandan da öğretim ve telifle meşgul oldu. Derslerine, Mısır Valisi Abbas Paşa’nın da dinleyici olarak katıldığı söylenir. Bacurî, 1277 (m. 1860)’da Kahire’de vefat etti.
Akait, fıkıh, mantık, siyer, sarf-nahiv ve beyan ilimlerine dair çeşitli eserlere yazdığı şerhlerle meşhur olan Bacurî’nin ilmî dirayetini, az sayıda teliflerinden ziyade bu şerhlerde görmek mümkündür. Çalışmaları sırasında daha çok Osmanlı dönemine ait kaynaklardan faydalanmıştır.
Eserleri: Çoğu yayımlanmış ve bir kısmı uzun yıllar Ezher’de ders kitabı olarak okutulmuş olan eserleri şunlardır:
1. Risale fi’l-akaid. On altı sayfadan ibaret olan bu eser, Risale fi’l-kelam, Risale fi ilmi’t-tevhid adlarıyla da bilinir. Hicrî 1289’da Kahire’de basılmıştır.
Bacurî’nin idareciliğini yaptığı Kahire’deki Ezher Üniversitesi’nin idare binası.
Bacurî’nin yazdığı Tuhfetü’l-mürid ala Cevhereti’t-tevhid adlı eserin iç kapak sayfası (sağda) ve ilk sayfası (solda).
2. Tuhfetü’l-mürid ala Cevhereti’t-tevhid. İbrahim el-Lekanî’ye ait Cevheretü’t-tevhid adlı manzum akait risalesinin şerhidir. Hicrî 1293’te Bulak’ta basılmıştır.
3. Tahkiku’l-makam ala Kifayeti’l-avam fima yecibü aleyhim min ilmi’l-kelam. Hocası Muhammed el-Fedalî’nin Kifayetü’l-avam adlı akaide dair eserine yaptığı haşiyedir. Hicrî 1285’te Bulak’ta basılmıştır.
4. Haşiye ala Şerhi’ş-sugra. Senusî’nin akaide dair El-Akidetü’s-sugra’sına kendisinin yaptığı şerhin haşiyesidir. Hicrî 1283’te Bulak’ta basılmıştır.
5. Haşiye ala Mukaddimeti’s-Senusiyye.
6. Haşiye ala Risaleti’l-Fedail fi kelimeti’t-tevhid.
7. Et-Tuhfetü’l-hayriyye. Şafiî âlimlerinden Abdullah bin Bahaeddin eş-Şinşevrî’nin El-Fevaidü’ş-Şinşevriyye adlı şerhine ait bir haşiyedir.
Dört mezhebin feraize dair hükümlerini ihtiva eden kitap, defalarca basılmıştır.
8. Haşiye ala Şerhi İbn-i Kasım el-Gazzî ala Metni Ebi Şüca. Ebu Şüca’a ait Et-Takrib adlı esere, Muhammed bin Kasım el-Gazzî tarafından yapılan Fethu’l-karib adlı şerhin haşiyesidir. Şafiî fıkhına dairdir.
9. Haşiye ala Muhtasari’s-Senusî. Mantığa dairdir.
10. Haşiye ala metni’s-Süllemi’l-mürevnak.
11. Haşiye ala metni’l-Bürde.
12. El-Mevahibü’l-ledünniyye ale’ş-Şemaili’l-Muhammediyye.
13.Haşiye ala Mevlidi’ş-Şeyh Ahmed ed-Derdir.
14. Fethu’l-habiri’l-latif bi-şerhi metni’t-Tersif.
15. Fethu rabbi’l-beriyye ale’d-Dürreti’l-behiyye fi nazmi’l-Acurrumiyye.
16. İscadala Banet Sü’ad.
18. Haşiye ala metni’s-Semerkandiyye.
Bunların dışında kaynaklar, Bacurî’ye henüz basılmamış olan şu eserleri de atfederler:
Ed-Dürrü’l-hisan ala Fethi’r-rahman fima yahsulü bihi’l-İslam ve’l-iman; Fethu’l-hamidi’l-mecid bi-şerhi Hulasati’t-tevhid; Haşiye ala Şerhi’l-Akaid; Fethu’l-karibi’l-mecid bi-şerhi Bidayeti’l-mürid fi ilmi’t-tevhid; Ta’lik ala Tefsiri Fahreddin er-Razî; Minehu’l-Fettah ala dav’i’l-misbah fi ahkami’n-nikah; Tuhfetü’l-beşer ala Mevlidi İbni Hacer.
Kaynaklar: A’yanü’l-karni’s-salis aşer, sh. 160;El-A’lam, cilt 1, sh. 66;Hediyyetü’l-arifin, cilt 1, sh. 41;Mu’cemü’l-matbuat, cilt 1, sh. 1044;Mu’cemü’l-müellifin, cilt 1, sh. 84;Şüyuhu’l-Ezher, sh. 25.
