&Nbsp;
Kanunî Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad zamanı Osmanlı âlim ve kadılarından. Bayramiyye tarikatının büyüklerinden Şeyh Behaeddinzade Mehmed Efendi'nin torunu Lütfullah Çelebi'nin oğludur. Behayî Abdullah Efendi adıyla meşhur oldu. 940 (m, 1533) senesinde doğdu. 996 (m. 1588)'de Mekke-i Mükerreme kadısı iken vefat etti.
Gençliğinde ilim öğrenmeye kabiliyetli ve zekiydi. Uzun zaman Taşköprüzade'nin yanında ilim öğrendi. Aynı zamanda Taşköprüzade'ye damat oldu. Sonra Sahn-ı seman Medresesi müderrislerinden Abdülkerimzade Efendi'nin hizmetinde bulundu. Daha sonra ise Ayasofya Medresesi müderrislerinden Emir Hasan Çelebi'nin yanında tahsilini tamamladı. 957 (m. 1550)'de Ebüssü'ud Efendi'nin yanında stajyer oldu. Bundan sonra müderrislik hayatına başladı. Evvela Bursa'da Alançeriyye Medresesi müderrisi oldu. 967 (m. 1559) senesi Şaban ayında Tepegöz Hızır Efendi yerine Yıldırım Han Medresesi'ne, 971 (m. 1563) senesi Cemaziyelahir ayında Bosnevî Mehmed Efendi yerine Rüstem Paşa Medresesi'ne müderris oldu. 974 (m. 1566) senesi Cemaziyelevvel ayında ise Mihrimah Sultan Medresesi'ne tayin edildi. 976 (m. 1568) senesi Şevval ayında Semaniyye medreselerinden Karadeniz cihetindeki (tarafındaki) Başkurşunlu Medrese'ye müderris oldu. 978 (m. 1570) Cemaziyelahir ayında Bostanzade Mehmed Efendi'nin yerine Yavuz Sultan Selim Medresesi müderrisi oldu. 980 (m. 1572) senesi Safer ayında, Ümmü Veledzade yerine Süleymaniye Medresesi müderrisliğine yükseltildi.
Bundan sonra kadılık vazifesine başladı. 982 (m. 1574) senesi Zilhicce ayında, Galata kadısı Mumcuzade Balî Efendi vefat etti. O sene Eyüp kadılığı ve buraya bağlı olan yerlerle Galata kadılığı mevleviyyet oldu. (Mevleviyyet: Büyük kadı, Molla payesi ve vazifesi.) İlk önce Abdullah bin Lütfullah Efendi buraya tayin edildi. 987 (m. 1579) senesi Zilhicce ayında, Eyüp kadılığı, Galata kadılığından ayrıldı. Burası İstanbullu Şah Efendi'ye verilince o da Galata kadılığından ayrıldı. Yerine Arapzade Efendi tayin edildi. 988 (m. 1580) senesi Rebiulevvel ayında Zekeriyya Efendi yerine Bursa kadısı oldu. 989 (m. 1581) senesinde Düğmecizade yerine Edirne kadılığına tayin edildi. 991 (m. 1583) senesi Rebiulahirinde Ganî Efendi yerine İstanbul kadısı oldu. Aynı senenin Zilhicce ayında, Anadolu kazaskerliğine yükseldi. 992 (m. 1584) senesinde vazifesinden alındı. 994 (m. 1586) senesinde tekrar Anadolu kazaskeri oldu. Aynı sene Zilkade ayında İvaz Efendi yerine Rumeli kazaskerliğine yükseldi. 995 (m. 1587) senesi Rebiulevvel ayında Abdülganî Efendi yerine Mısır kadılığına nakledildi. 996 (m. 1588) senesi Muharrem ayında Mekke-i Mükerreme kadısı Mirza Mahdum vefat edince yeri boş kaldı. Abdullah Efendi, o sene Mekke-i Mükerreme kadılığına tayin edildi. Aynı sene vefat edip yerine Arapzade Efendi getirildi.
Behayî Abdullah Efendi'nin müderrislik yaptığı Fatih'teki Başkurşunlu Medrese. Behayî Abdullah Efendi, ilim, fazilet ve güzel ahlâk sahibiydi. Her işte Allahü tealanın rızasını gözetir, hiç kimseden çekinmezdi. Dünya menfaati için dinini vermez, başkalarının dinini kurtarmak için de çok gayret gösterirdi. Aynı zamanda divan şairi idi. Şiirlerinde Behaî mahlasını kullanırdı.
Anlatılır ki: O zaman Fevrî Efendi adında bir zat vardı. Osmanlıların Rumeli sınır boylarında olan Derac adlı bir kasabada doğmuştu. 40 akçe maaşlı bir müderris iken vazifesinden ayrılmıştı. Şiddetli bir kış günü memleketine gitmek üzere yola çıkacağı zaman, Behayî Abdullah Efendi'ye rastladı. Abdullah Efendi bu şiddetli kışta nereye gittiğini sordu. Fevrî Efendi; “Annem ve babam halen iman etmediler. Küfür karanlığında bulunuyorlar. Onları İslamiyete davet etmek için gidiyorum.” dedi. Bunun üzerine Abdullah Efendi; “Behey efendi! Hayırlı ve çok güzel bir işe niyetlenmişsin, ama önce nefis gelir. Bu şiddetli kışta nereye gidersin?” diye cevap verdi.
Oğlu Abdullah Efendi, 980 (m. 1571) senesinde doğup müderrislik ve kadılık vazifelerinde bulundu. 1036 (m. 1626) senesinde vefat eyledi.
