Fıkıh, hadis ve nahiv âlimi olan bu zatın künyesi Ebü'l-Hakem, ismi ise Münzir bin Sa'id bin Abdurrahman bin Kasım bin Abdullah el-Bellutî'dir. Aslen Endülüslü olup 265 (m. 878) veya 273 (m. 886) yılında doğmuştur. Kurtuba'ya yakın bir bölge olan Bellutî'de yetişmiş ve ilk tahsilini burada yapmıştır.
İlim tahsili için Mekke ve Mısır'a giderek buralardaki meşhur âlimlerden ders almıştır. Kurtuba'da İbn-i Yahya el-Leysî'den hadis-i şerif dinlemiş ve ilim öğrenmiştir. Münzir bin Sa'id; Maride bölge kadılığı, Doğu Endülüs sınır bölgesi kadılığı ve son olarak Kurtuba kadılığı görevlerinde bulunmuştur. 355 (m. 966) yılında Kurtuba'da vefat etmiştir.
Bellutî, Kurtuba'da Emir Abdurrahman en-Nasır'ın köşküne gitmiş ve orada kâtiplerin, âlimlerin ve şairlerin bulunduğu bir meclise katılmıştır. Bu mecliste kendi isteğiyle irticâlen bir hutbe okumuş ve bu hitabetiyle Emir Abdurrahman en-Nasır'ın dikkatini çekmiştir. Hutbesine Allahü tealaya hamd ve Peygamber Efendimize salat-ü selam ile başlayan Bellutî; Sevgili Peygamberimizin her hâlinin ümmetine rehber olduğunu, nimetlerin hatırlanması gerektiğini, Allahü tealanın iman edip salih amel işleyenlere bol mükâfat vereceğini, dinden yüz çevirenlerin ise hüsrana uğrayacağını etkileyici bir dille anlatmıştır. Ayrıca Müslümanların birlik ve beraberlik içinde yaşamalarının ehemmiyetini vurgulamıştır.
Bu hutbe, Emir Abdurrahman en-Nasır'ı çok duygulandırıp ağlatmış ve pişmanlık duymasına sebep olmuştur. Bu hadiseden sonra Münzir bin Sa'id, Endülüs'ün hatibi olarak tanınmış ve gelen yabancı elçilerin huzurunda resmî konuşmaları hep o yapmıştır.
Bellutî, gerek emir Abdurrahman Nasır zamanında, gerekse ondan sonra oğlu el-Hakem zamanında Kurtuba'da kadılık yapmıştır. Bu sırada devamlı hakkı ve adaleti gözetmiş, iyilikleri emretmiş ve kötülüklerden uzaklaştırmıştır.
Endülüslü fıkıh, hadis ve nahiv âlimi
Endülüslü fıkıh, hadis ve nahiv âlimi
Kurtuba'da Medinetü'z-Zehra'da, Zehra Camii'nin içinden bir görünüş (üstte). Münzir bin Sa'idel-Bellutî Kurtuba'da Zehra Camii'nde meclis kurup, hutbe okur ve halka namaz kıldırırdı. Bu arada meşhur nahiv âlimi Halil'in Kitabü'l-ayn adlı eserini mütalaa ederdi.
Kurtuba'nın 5 km. kuzeybatısında, Kurtuba emiri III. Abdurrahman en-Nasır tarafından miladî 936-947 tarihleri arasında yaptırılan Medinetü'z-Zehra şehrindeki, Zehra Cami'inin süslemelerinden bir detay (solda).
Münzir bin Said kadılık yaparken haktan ayrılmaz, kimseye ayrıcalık yapmazdı. Rivayete göre Endülüs Emevî Halifesi Mansur, hanımlarından birisi için Kurtuba'da bir ev satın almak istedi. Yetimlere ait bir evi beğendi. Bu ev kadı Münzir'in idaresindeydi. Halife eve bir fiyat biçtirip yetimlerin vasisine evi o fiyata satması için haber saldı. Vasi de kadı Münzir'in izni olmaksızın evi satamayacağını söyledi.
Halife bu defa kadı Münzir bin Said'e elçi gönderip evi satmasını diledi. Kadı ise yetimlere ait olan malın ancak; ihtiyaç, haraplık ve gıpta (normal değerinin çok üzerinde bir kâr) sebebiyle satılabileceğini söyledi. “Bu yetimlerin evi savunmaya ihtiyaçları yok, harabiyet yok; burada ancak gıpta olabilir. Eğer Emirü'l-Müminin yüksek bir bedel verirlerse vasisine satmasını emrederim” dedi. Elçi haberi halifeye ulaştırdı fakat halife yüksek bedel vermeye pek istekli görünmedi.
Kadı, halifeden yetimlere bir zarar gelmesinden korktuğu için evi yıktırdı ve enkazını sattırdı. Enkaz, halifenin takdir ettiği fiyattan katkat fazlaya satıldı. Halife, Kadı Münzir'e; “Evi niçin yıktırdın?” diye sorunca, o Cenabı Hakk'ın şu ayet-i kerimesine uydum dedi: “Önlerinde bir kral vardı, iyi her gemiyi gasp edip alırdı.” (Kehf suresi: 79).
Dinimizin emir ve yasaklarına uymayı teşvik eden, haramların kötülüğünü, bidat ehline uyanların dünya ve ahirette felakete uğrayacaklarını anlatan eserler yazmıştır. Zahirî mezhebinde olmasına rağmen Malikî mezhebine göre fetva verirdi. Münzir bin Sa'id, Kurtuba'da Zehra Camii'nde meclis kurup hutbe okutur ve halka namaz kıldırırdı. Bu arada meşhur nahiv âlimi Halil'in Kitabü'l-ayn adlı eserini mütalaa ederdi.
Eserleri:
-
1El-İbane an hakaiki usulü'd-diyane
-
2El-İnbah alâ istinbati'l-ahkam min kitabillah
-
3En-Nasih ve'l-mensuh
-
4Resail
-
5Hutbe mecmuası
-
6Ahkamü'l-Kur'an
-
7Eş'arun müteferrika
