Kıraat, hadis, Arabî ilimler ve Hanbelî mezhebi fıkıh âlimi olan bu zatın künyesi Ebü'l-Hasan, ismi ise Ali bin Asakir bin Merhab bin Avam'dır. 490 (m. 1097) yılında Irak'ta Basra ile Vasıt arasında bulunan Betaih'te doğduğu için Betaihî denilmiştir. Gözleri görmediği için Darir, kıraat âlimi olduğu için de Mukrî lakaplarıyla tanınmıştır. 572 (m. 1177) yılında Bağdat'ta vefat etmiş ve Bab-ı Harb Kabristanı'na defnedilmiştir.
Ebü'l-Hasan Betaihî hazretleri, görme engelli olmasına rağmen küçük yaşta Kur'an-ı Kerim'i ezberlemiş; kuvvetli hafızası ve zekası sayesinde duyduğu her şeyi tek seferde zihnine nakşetmiştir. Bu üstün vasıfları sayesinde kıraat, hadis ve fıkıh ilimlerinde zamanının imamı olmuştur. Kûfe'de edebiyat, Bağdat'ta ise birçok meşhur âlimden hadis ve kıraat ilimlerini tahsil etmiştir. Irak'ın kıraat ilminde en büyük otoritesi kabul edilen Betaihî; doğru, güvenilir ve cömert kişiliğiyle de örnek bir şahsiyetti.
Saraya Davet Edilmesi ve Adaleti
Betaihî hazretlerinin tanınması ve hilafet sarayına davet edilmesi, bir hakikati ortaya çıkarmasıyla olmuştur. Sarayda ders veren Mes'ud bin Hüseyin, kıraat âlimi İbn-i Süvar'dan icazet aldığını iddia ederek sahte bir vesika göstermişti. Betaihî, bu kişinin Bağdat'a İbn-i Süvar'ın vefatından sonra geldiğini biliyordu. Vesikanın sahte olduğunu ve hattın Kâtib Ebu Rüveyh'e ait olduğunu ispat ederek yalanı ortaya çıkardı. Bunun üzerine vezir İbn-i Hübeyre, liyakati ve doğruluğu sebebiyle Betaihî hazretlerini Kasr Camii'ne imam ve müderris olarak tayin etti.
İlmî Şahsiyeti ve Talebeleri
Fıkıh ilminde dört mezhebin hükümlerine vakıf olan Betaihî, Hanbelî mezhebine göre fetva verirdi. İnsanlara Ehl-i Sünnet itikadını doğru öğrenmenin ehemmiyetini anlatır, ilmiyle amel etmeyenlerin felah bulamayacağını vurgulardı.
- Önemli Talebeleri: Başta Abbasî halifesi Nasır ve vezir İbn-i Hübeyre olmak üzere; Hafız İbn-i Ahdar, Abdülganî Makdisî ve Şeyh Muvaffakuddin gibi büyük âlimler ondan icazet almışlardır.
- Eserleri: En bilinen eseri kıraat ilmine dair yazdığı Vüsulü'l-Gamer ila usuli Kıraati Ebi Amr isimli kitabıdır. Vefatından önce kendi hattıyla yazdığı kitaplarını Bab-ı Ezc'deki Hanbelî medresesine vakfetmiştir.
