Fıkıh, hadis ve tarih âlimi. İsmi Kasım bin Muhammed bin Yusuf bin Muhammed bin Yusuf ibni Muhammed el-Birzalî el-İşbilî edDımaşkî olup künyesi Ebu Muhammed'dir. Lakabı ise Alemüddin'dir. Berberîlerin Birzale oymağından olduğu için Birzalî diye meşhur oldu. 665 (m. 1267) senesi Cemaziyelevvel ayında Şam'da doğdu. 713 (m. 1339) senesi Zilhicce ayının dördünde hacda ihramlı iken Mekke ile Medine arasında Huleys denilen yerde vefat etti. Oraya defnedildi.
Birzalî'nin, Ebu Şame'nin Ez-Zeyl ale'r-Ravdateyn adlı eserine yazdığı El-Muktefa adlı zeylin kapak sayfası (sağda) ve Kadılkudat Bedreddin İbn-i Cemaa'nın hocalarının anlatıldığı Meşyehatü Kadılkudat adlı eserinin kapak sayfası (ortada) ve Meşihat kitabının yazma nüshasının ilk sayfası (solda). Yazma nüsha Süleymaniye Kütüphanesi Musalla Medresesi Kısmı No: 32'de kayıtlıdır.
Fıkıh, hadis ve tarih âlimi.
Fıkıh, hadis ve tarih âlimi.
Fıkıh, hadis ve tarih âlimi.
Birzalî'nin yazdığı Cüz'ün fihi min Avalî eş-Şeyhati'ssitti adlı eserinin kapak sayfası (sağda) ve Birzalî'nin el yazısı ile Kasım bin Ahmed el-Endelüsî'nin Kaside-i Mimiyye adlı eserinin matlaı (solda).
Birzalî; İbn-i Abdüddaim, İbn-i İzz, en-Necib ve İbn-i Alak'tan hadis ilmini öğrendi ve icazet (diploma) aldı. Ayrıca babasından, Kadı İzzeddin İbn-i Saig, İbn-i Ebü'l-Hayr, Müslim bin Alan ve İbn-i Şeyban'dan ilim tahsil etti. Kur'an-ı Kerim'i, Tenbih ve Muhtasar-ı İbn-i Hacib adlı fıkıh kitaplarını ezberledi.
685 (m. 1286)'da ilim öğrenmek için Halep'e gitti. Ba'lebek, Mısır, Mekke, Medine ve birçok yerleri dolaştı. Bu seyahatleri sırasında, fıkıh ilmini Şeyh Taceddin el-Fezarî'den, kıraat ilmini er-Rıda bin Debuka'dan öğrendi. Ayrıca birçok âlimden hadis-i şerif dinledi. Hocalarının sayısı iki bin kişiye ulaştı. Bu hocaların bin adedinden icazet (diploma) aldı.
Fıkıh, hadis ve tarih âlimi.
Fıkıh, hadis ve tarih âlimi.
Fıkıh, hadis ve tarih âlimi.
Fıkıh, hadis ve tarih âlimi.
Birzalî'nin, Hatib-i Bağdadî'nin El-Buhala adlı eserinden yaptığı seçmeleri ihtiva eden ElMünteka adlı eserinin Princeton Üniversitesi Kütüphanesi No: 3879'da kayıtlı müellif hattı yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda) ve ilk sayfası (ortada) ve Vefeyat adlı eserinin kapak sayfası (solda).
Fıkıh, hadis ve tarih âlimi.
Birzalî, 688 (m. 1289)'da Şam'a gelerek oraya yerleşti. Burada el-Eşrefiyye Darülhadisi'nde müderris oldu. 713 (m. 1313)'te Zahiriyye Medresesi'nde müderris oldu. Daha sonra Nuriye ve Nefisiyye medreselerinde baş müderrislik yaptı.
Zehebî onun hakkında; “Birzalî, Sünnet-i seniyyeye bağlı, mütevazı, salih, kıraati düzgün bir zattı. Çok kitap okudu. Yumuşak huylu, çok sabırlı ve faziletler sahibi olup zamanındaki âlimlerin önde geleniydi.” demektedir.
Halk tarafından çok sevilen Birzalî'nin hattı, yazısı çok güzeldi. Birçok kitabı yazarak çoğalttı. Kendisinin yetiştirdiği ve yirmi yaşında vefat eden kızı Fatıma da babası gibi birçok kitabı ve Sahih-i Buharî'yi yazarak çoğaltmıştı. Birzalî ilm-i şürutta, noterlik bilgilerinde çok derin bilgiye sahipti. Babasından kalan miras ile dört oda dolusu kitap aldı. Kaydettiği bilgileri, yirmi dört büyük ciltte topladı. Bu kitabında, beraber hadis-i şerif öğrendiği kimseleri de anlattı.
Eserleri:
1- El-Muktefa: Ebu Şame'nin Ez-Zeyl ale'r-Ravdateyn adlı eserinin zeyli olup 665'ten 739'a (m. 1267'den 1339'a) kadar olan vakaları anlatır. Eserin beş cilt olduğu rivayet edilir. İki cildi Topkapı Sarayı Müzesi Üçüncü Ahmet Kitaplığı No: 1951'de vardır. İki cildi de Leiden Kütüphanesi'nde (Or. 3098) kayıtlıdır.
2- Mu'cemü'ş-şüyuh: Yirmi dört cilt olduğu ve iki bin kadar âlimin kısa hayatını anlattığı bildirilen eserin herhangi bir nüshası bulunamamıştır. Ancak Birzalî'nin ilk hocalarına dair alfabetik olarak tertip edilmiş küçük bir Mu'cem Şam'da Zahiriye Kütüphanesi'nde 3798 numarada kayıtlıdır.
3- El-Münteka: Hatib-i Bağdadî'nin El-Buhala adlı eserinden yapılan seçmeleri ihtiva eden eserin müellif hattı Princeton Üniversitesi Kütüphanesi No: 3879'da kayıtlıdır.
4- Meşyehatü İbn-i Cemea: Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Musalla Medresesi No: 32'de vardır.
5- Meşyehetü'l-Makdisî: Bir nüshası Şehit Ali Paşa Kısmı No: 446'da vardır.
6- Kitabü'ş-şürüt
7- Sülasiyyat min Müsned-i Ahmed
8- Mu'cemü'l-büldan ve'l-kura
9- Cüz'ün fihi min Avalî eş-Şeyhati's-sitti
