Hadis ve tefsir âlimi. Künyesi Ebu Hafs olup, ismi Ömer bin Muhammed bin Büceyr bin Hazm'dır. Memleketine nisbetle Semerkandî, Hemedanî ve dedelerinden Büceyr'e nisbetle Büceyrî denildi. Muhaddis-i Maveraünnehr ve Hafız-ı kebir lakabı verildi. 223 (m. 838)'de Maveraünnehr'deki Re'sülkantara (Huşufegan) köyünde doğan Büceyrî, 311 (m. 923) yılında vefat etti.
Hadis âlimi olan babası; Büceyrî'yi hadis-i şerif öğrenmesi için başta Mısır, Şam ve Bağdat olmak üzere çeşitli memleketlere defalarca gönderdi. Gittiği yerlerde Ahmed bin Abdülvahid bin Amud, İsa bin Hammad, Bişr bin Muaz Ukdî, Ahmed bin Abde Dabbî, Amr bin Ali Fellas, Darimî'nin dayısı Muhammed bin Muaviye, Ebu Amir Musa bin Amir, Hişam bin Huld, Muhammed bin Haşim Ba'lebekî, Süleyman bin Seleme, Eyyub bin Ali bin Heysem Kenanî, İbn-i Hammad ve daha pek çok âlimden ilim tahsil edip hadis-i şerif dinledi. Yüz bin hadis-i şerif ezberleyerek hadis ilminde hafız oldu. Çok çalıştı, İslamî ilimlerin inceliklerine vakıf oldu. Hadis ve tefsir ilimlerinde zamanının ileri gelen âlimlerinden sayıldı. Âlimler sika (güvenilir) olduğunda ittifak ettiler. Günahlardan sakınmada ve ibadette çok gayretli olduğu bildirildi.
Ömer Büceyrî'den; başta oğlu Ebü'l-Hasan Muhammed bin Ömer olmak üzere Ebu Bekr Muhammed bin Ali bin İsmail Şaşî el-Kaffal, Ebu Yahya Ahmed bin Muhammed, İbrahim bin İshak Semerkandî, Muhammed bin Muhammed Sabr, Muhammed bin Ahmed bin İmran Şaşî, Ali bin Bündar Sirafî, Ebu Hatim ve daha birçok âlim ilim öğrenip hadis-i şerif rivayet etti.
Ömer Büceyrî'nin rivayet ettiği hadis-i şeriflerden birinde, Resulullah Efendimiz; “Ümmetimin hepsi Cennet'e girer, istemeyen müstesna.” buyurdu. Eshab-ı Kiram; “Kim istemez?” dediler. “Bana itaat eden Cennet'e girer. Bana isyan eden istememiştir.” buyurdu.
Eserleri: Ömer bin Muhammed Büceyrî, değişik ilimlerde birçok eser yazdı. Kaynaklarda tefsir ilminde Kitabü't-tefsir ve hadis ilminde Camiu's-sahih adlı eserleri hakkında bilgi verilmektedir. El-Camiü'l-Müsned adıyla da bilinen bu eser, Zahiriye Kütüphanesi'nde vardır.
Hadis ve tefsir âlimi
Ömer Büceyrî'nin rivayet ettiği hadis-i şeriflerden birinde, Resulullah Efendimiz; “Ümmetimin hepsi Cennet'e girer, istemeyen müstesna.” buyurdu. Eshab-ı Kiram; “Kim istemez?” dediler. “Bana itaat eden Cennet'e girer. Bana isyan eden istememiştir.” buyurdu.
