Hanbelî mezhebi âlim ve velilerinden olan bu mübarek zatın ismi, Muhammed bin Hüseyin el-Bürcülanî'dir. Künyesi Ebu Ca'fer'dir. Vasıt şehrinin köylerinden veya Bağdat'ın mahallelerinden birisi olan Bürcülan'da doğup büyüdüğü için kendisine “Bürcülanî” adı verildi. Bağdat'ta yetişen âlimlerin büyüklerinden olan Bürcülanî, ilim ve takva sahibi bir zat idi. 238 (m. 852) senesinde vefat etti.
Büyük bir âlim olan Bürcülanî, dünyaya düşkün olmayıp haram ve şüphelilerden sakınmada çok dikkatli hareket ederdi. Faziletlerle süslü bir zat idi. Tasavvuf ilmine dair çok eseri vardır. Hüseyin bin Ali el-Ca'fî, Zeyd bin Hubab, Sa'id bin Âmir, Ezher bin Sa'des-Semman, Halid bin Amr el-Emevî ve daha birçok âlimden ilim aldı; onlardan hadis-i şerif rivayet etti. Kendisinden de İbrahim bin Abdullah bin Cüneyd, Ebu Bekr bin Ebüddünya, Ahmed bin Muhammed bin Mesruk et-Tusî ve başkaları ilim aldılar ve onun sohbetinde yetiştiler.
Abdurrahman bin Ebu Hatim şöyle anlatıyor: “Babam bana şöyle söyledi: Birisi gelip Ahmed bin Hanbel hazretlerine, zühd (dünyaya değer vermeme) hakkındaki hadis-i şeriflerden bir şey sordu. O da; ‘Bu hususta sana Muhammed bin Hüseyin el-Bürcülanî lazımdır. Git ona sor!’ diye cevap verdi.” Bu hadise, İmam-ı Ahmed gibi büyük bir müçtehidin ona olan itimadını ve onun zühd ilmindeki yüksek derecesini göstermektedir.
Eserleri: Başlıca eserleri şunlardır:
-
1Kitabü's-sohbet
-
2Kitabü'z-zühd ve'r-rekaik: En meşhur eseridir.
-
3Kitabü'l-kerem ve'l-cud ve Sehau'n-nüfus: Bu eseri Zahiriye Kütüphanesi'nde bulunmaktadır.
-
4Kitabü's-sabr
-
5Kitabü't-taati
