Osmanlı tarih ve fıkıh âlimlerinden. Yetmişdördüncü Osmanlı şeyhülislamıdır. İsmi İsmail Asım'dır. Osmanlı tarihçilerinden, reisülküttab (dışişleri bakanı) olan ve Küçük Çelebi diye bilinen Mehmed Efendi'nin oğludur. Bu sebeple Çelebizade diye meşhur olmuştur. İstanbul'da doğdu. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. 1173 (m. 1760) senesinde İstanbul'da vefat etti. Molla Güranî mahallesindeki Kazasker Ömer Efendi'nin yaptırdığı medresesinin bahçesinde medfundur.
Çelebizade Tarihi (Asım tarihi) adıyla bilinen eserinin yazma nüshasının ilk sayfası (sağda) ve matbu ilk sayfası (solda). Yazma nüsha Köprülü Kütüphanesi HAP Kısmı No: 208'de kayıtlıdır.
Çelebizade Asım Efendi'nin bir fetvası ve el yazısı.
İlk eğitim ve öğreniminden sonra Şeyhülislam Ebezade Abdullah Efendi'den aklî ve naklî ilimleri tahsil edip mülazım oldu. Yapılan imtihanı başarıyla kazanıp 1120 (m. 1708)'de medrese rüusunu (müderrislik diploması) aldı. Bu sırada Şeyhülislam Ebu İshak Kara İsmail Naim Efendi'nin kızıyla evlendi. Birçok medresede müderrislik vazifesinde bulunduktan sonra Yenişehir Fener kadılığına tayin olundu. 1152 (m. 1739)'da Bursa, 1157 (m. 1744)'te Medine-i Münevvere kadılıklarında bulundu. 1161 (m. 1748)'de İstanbul kadılığına yükseltildi. 1170 (m. 1757)'de Anadolu kazaskerliğine getirildi. Bir müddet sonra bu vazifeden alınıp Rumeli kazaskerliğine getirildi. 1172 (m. 1759)'da Sadrazam Koca Ragıp Paşa'nın teşvikiyle Sultan Üçüncü Mustafa Han tarafından şeyhülislamlığa tayin edildi. Bu yüksek vazifeyi doğruluk ve adalet üzere sekiz ay kadar yürüttükten sonra vefat etti.
Eserleri: Çelebizade Asım Efendi, aklî ve naklî ilimlerde derin âlim ve güzel ahlâk sahibi bir zattı. Bu ilmî üstünlüğü yanında nazım ve nesirde yüksek derece sahibiydi. Arapça, Farsça ve Türkçe dillerinde yazdığı birçok kıymetli şiirleri vardı. Hat sanatı ile de meşgul olmuş ve ta'lik kırmasında meşhur olmuştur. Vak'anüvis (tarihî hadiseleri anında kaydeden kimse) ve tarihçi de olan Çelebizade Asım Efendi'nin eserlerinin bazıları şunlardır:
1- Çelebizade Tarihi (Asım tarihi): 1135 (m. 1722) ile 1146 (m. 1733) seneleri arasındaki Osmanlı tarihi ile ilgili hadiseleri anlatır. Bu eseri 1282'de İstanbul'da basılmıştır. 2- Divan: Asım mahlasıyla yazdığı Arapça, Farsça ve Türkçe şiirleri bu eserinde toplanmıştır. Şiirleri umumiyetle hikmetli sözleri ihtiva etmektedir. Bayezid Devlet Kütüphanesi No: 5644'te müellif hattı nüshası vardır. 1268'de yapılan baskısı eksiktir. 3- Hıtay Seyahatnamesi: Bu eser, Şahruh zamanında 822 (m. 1419) senesinde Çin'e sefirlik vazifesiyle giden ve iki sene 15 gün kalan, sonra yine Herat'a dönen Hoca Gıyaseddin Nakkaş adlı zatın, Acaibü'l-letaif adlı seyahatnamesini Damat İbrahim Paşa adına tercümesidir. 1331'de İstanbul'da basılmıştır. 4- Münşeat (Mektuplar): 234 parça mektubunun kâtibi tarafından derlenmiş hâlidir. 5- Tarih-i Nevadir-i Çin-i Maçin tercümesi: Üçüncü Murad Han devrinde yaşayan bir zatın Farsça olarak yazdığı kitabının tercümesidir.
Çelebizade Asım Efendi'nin Leipzig Üniversitesi Kütüphanesi No: Cod Turk 010'da kayıtlı Münşeat Mecmuasında Osmanlı Devleti ile Moskova arasındaki sınırı beyan eden kısım (sağda) ve Divan'ın ilk sayfası (solda). Divan Melik Suud Üniversitesi Kütüphanesi No: 4716'da kayıtlıdır.
