Tefsir, nahiv, fıkıh, usul ve matematik âlimi. İsmi Muhammed bin Yusuf bin Abdullah el-Cezerî'dir. Künyesi Ebu Abdullah olup lakabı Şemseddin'dir. 637 (m. 1239)'da Musul civarında bulunan Ceziret-i İbn-i Ömer denilen yerde doğdu. 711 (m. 1312) senesi Zilkade ayında Mısır'da vefat etti. Babası Cezire'de sarraf idi. Haşşaş lakabı ile bilinirdi.
Cezerî, doğduğu yerde büyüdü ve ilim tahsiline başladı. Sonra ilim tahsiline devam etmek için Mısır'a gitti. Mısır'da Kus denilen yere yerleşti. Burada kadı olarak vazife yapan Şemseddin İsfehanî'nin derslerini takip etti. Bu şehirde çeşitli ilimleri iyice öğrendi. Sonra buradan ayrılarak Kahire'ye yerleşti. Burada bir süre Sahibiyye Medresesi'nde talebelere ders verdi. Daha sonra Kale Camii hatipliğini ve Şerifiyye Medresesi müderrisliğini yaptı. Bütün gününü ilim öğretmekle geçirirdi. Yahudiler ve Hıristiyanlar da ondan ders alırlardı. Zamanının sultanı Caşenkir onu severdi. Fakat onu sevmeyenler ve hakkında kötü sözler söyleyenler, sultanla arasını açtılar. Aleyhinde yaptıkları çalışmalarla Kale Camii hatipliğinden alındı. Sultan Nasır zamanında İbn-i Tulun Camii hatipliğine ve Mısır'da Ma'ziyye Medresesi müderrisliğine tayin edildi.
Şemseddin Cezerî'nin yazdığı Mi'racu'l-Minhac fî Şerhi Minhacü'l-vüsul adlı eserin kapak sayfası.
Şemseddin Cezerî'nin imam ve hatipliğini yaptığı Mısır'daki İbn-i Tulun Camii.
Kemaleddin Kefevî onun hakkında şöyle demektedir: “Görünüşü hoş, ifadesi tatlı bir zat olup fıkıh, usul, nahiv, mantık, edebiyat gibi ilimlerde mütehassıstı.”
Eserleri: Birçok eser yazmıştır. Bazıları şunlardır:
1- Şerhu Elfiyeti İbn-i Malik: Nahiv ilmine dairdir. 2- Şerhu't-tahsil 3- Divanü'ş-Şi'r 4- Divanı Hutab 5- Mi'racu'l-Minhac fî Şerhi Minhacü'l-vüsul li'l-Beydavî: Usul-i fıkha dair bir eserdir.
