Mısırlı İslam hukukçusu. İsmi Abdurrahman bin Muhammed'dir. 1299 (m. 1882)'de yukarı Mısır'daki Suhac vilayetine bağlı Şendevil adasında doğdu. Ezher'de öğrenim gördü (1313-1326 / 1895-1908). Meslek hayatına mezun olduğu bu okulda ders vermekle başladı. Ardından Vakıflar Bakanlığının mescidler kısmında önce müfettişliğe (1330 / 1912), sonra da başmüfettişliğe tayin edildi. Daha sonra Külliyyetü usüli'd-din'de profesör olarak vazife yapan Cezirî, Hey'etü kibari'l-ulema'ya üye oldu. Hanefî olmasına rağmen karşılaştırmalı bir fıkıh eseri yazacak kadar dört mezhebe de vâkıftı. 1360 (m. 1941)'de Hulvan'da vefat etti.
Eserleri
-
1El-Fıkh ale'l-mezahibi'l-erba'a: Dört mezhebe dair karşılaştırmalı bir fıkıh kitabıdır. 1341 (m. 1922) yılında Mısır Vakıflar Bakanlığı, Ezher Üniversitesi tarafından oluşturulan bir komisyona, ders kitabı olarak okutulmak üzere karşılaştırmalı bir fıkıh eseri hazırlama vazifesi verdi. İbadetlerle ilgili I. cilt büyük bir kabul görünce Vakıflar Bakanlığı, Cezirî başkanlığında dört mezhep âlimlerinden oluşan yeni bir komisyon vazifelendirdi ve eserin tekrar gözden geçirilerek yayımlanmasını sağladı. Eserin I-IV. ciltlerini bizzat hazırlayan Cezirî'nin vefatı üzerine had'lerle ilgili V. cilt Ali Hasan el-Arid tarafından, onun notlarından derlenip eksikleri tamamlanarak neşredilmiştir. Eser, Dört Mezhebin Fıkıh Kitabı adıyla Hasan Ege tarafından Türkçe'ye tercüme edilmiştir.
-
2Tavzihu'l-akaid fi ilmi't-tevhid.
-
3Edilletül-yakın fi'r-reddi ala Kitabi Mizani'l-hak ve gayrihi.
-
4Ahsenü'l-beyan fi'r-reddi ala men menea tercemete tefsiri'l-Kur'an: Kur'an-ı Kerim'in mealen de olsa tercüme edilemeyeceğini ileri sürenlere karşı reddiye olarak kaleme alınmıştır. Ayrıca El-Ahlâku'd-diniyye ve'l-hikemü'ş-şer'iyye ile Divanü Hutab adlı eserleri de yayımlanmıştır.
Abdurrahman Cezirî hazretlerinin yazdığı ve dört mezhebi ayrı ayrı anlatan El-Fıkhu ale'l-mezahibi'l-erba'a kitabının kapak sayfası (sağda) ve bu eserin Hakikat Kitabevi tarafından basılan nüshasının kapak sayfası (ortada). El-Ahlâku'd-diniyye ve'l-hikemü'ş-şer'iyye adlı eserinin kapak sayfası (solda).
