Fıkıh ve tefsir âlimi. İsmi Muhammed bin Ali bin Muhammed bin Ahmed bin el Fahhar el-Cüzamî el-Erkeşî el-Malakî eş-Şerişî olup künyesi Ebu Bekr'dir. Muhammed el-Cüzamî, Erkeş'te doğdu ve orada büyüdü. 729 (m. 1323)'te Malaga'da vefat etti.
Cüzamî, memleketi düşman istilasına uğrayınca Şeriş'e hicret etti ve oraya yerleşti. Şeriş'te ilim tahsili yaptı. Orada Ebü'l-Hasan bin İbrahim es-Sekunî, Ebu Bekr Muhammed bin Muhammed ed-Dibac ve birçok âlimden dinimizin yüksek ilimlerini ve ahlâk ilmini öğrendi. Düşmanlar Şeriş'i de istila edince oradan el-Ceziretü'l-Hadra'ya gitti. Orada Ebu Abdullah bin Hamis, Ebu Ya'kub el Mehasinî, Ebü'l-Hasan Ali bin İsa (İbn-i Milevandiye meşhur), Hafız Ebu Muhammed el-Kemad ve birçok âlimden de ilim ve ahlâk öğrendi. Ayrıca Best şehrinde Ebü'l-Hüseyin'den Gırnata'da İbn-i Saig el-Ebzî'den, Malaga'da Ebu Ömer bin Havtullah'tan ilim öğrenip hadis-i şerif dinledi.
Tarih-i Gırnata adlı eserde onun hakkında; “Ebu Bekr el-Cüzamî; fıkıh, kıraat, edebiyat, hadis ilimlerinde âlim ve mütehassıstı. Hayır sahibi salih bir zat olup haramlardan ve günah işlemekten çok sakınırdı. Kalbi iman ile dolu, ilme çok düşkün, riya ve her türlü kötü huylardan uzak, ileri görüşlü bir zattı.” yazmaktadır.
Cüzamî, sabah namazından öğle namazına kadar talebeye ders okuturdu. Öğleden ikindiye kadar Kur'an-ı Kerim okur, insanların müşküllerini hâllederdi. Daha sonra Ulu Cami'ye giderek, akşam namazından yatsı namazının son vaktine kadar fetva verirdi. Bu hizmetlerinin karşılığında hiçbir şey kabul etmezdi. Herkesten saygı ve hürmet gördü.
Eserleri: Çeşitli ilimlere dair otuz kadar eser yazdı. Bazıları şunlardır: 1- Tahbirü'l-cem'an fî tefsiri ümmi'l-Kur'an, 2- İntifaü't-talebeti'n-nebhai fî içtimai's-sebati'l kurrai, 3- El-Ehadisü'l-erbaun fî ma yentefiu bihil kariun ve's-samiun, 4- Manzumü'd-dürer fî şerhi kitabi'l-muhtasar, 5- Nushü'l-makaleti fî şerhi'r-risaleti, 6- El-Cevabü'l-muhtasar, 7- İstivaü'n-nehc, 8- Tafdilü salati's-subh li'l-cemaati fî ahiri vaktiha el-Muhtar alâ salat-i sübhi li'l münferidi fî evveli vaktiha bi'l-ibtidar, 9- İrşadü's-salik fî beyan-ı isnadı Ziyad an Malik, 10- El-Cevabatü'l-mücmea ale's-sualati'l-menua. 11- İmlaü'd-düveli fî ibtidai makassıti'l-cümel, 12- Şerhu Müşkilatı Sibeveyh, 13- Menhecü'd-davabit el-Mukassimeti fî şerhi kavanini'l-mükaddimet, 14- Et-Tekmile ve't-tebriye fî i'rabi'l-Besmeleti ve't-tesliyeti, 15- Sehhamüzneti'l-intihab fî şerhi hutbeti'l-kitab, 16- Tefsirü'l-Fatiha, 17- Şerhu'r-Risale, 18- Şerhü'l-muhtasar, 19- Şerhu Müşkilatı Sibeveyh, 20- Et-Tevcihü'l-esma fî hazfi't-tenvihi min hadisi Esma, 21- Cevabü'l-Beyan alâ musaraati ehliha ez-zeman.
Cüzamî'nin yazdığı Manzumü'd-dürer fî şerhi kitabi'l muhtasar adlı eserin Ezher Kütüphanesi 90 numara da kayıtlı yazma nüshasının ilk sayfası (sağda) ve Nushü'l-makaleti fî şerhi'r-risaleti adlı eserinin Escorial Kütüphanesi No: 1063'de kayıtlı yazma nüshasının ilk sayfası (solda).
