Endülüs'te yetişen tefsir, hadis ve kelam âlimlerinden. İsmi, Ali bin Abdullah bin Muhammed Sa'id bin Mevheb el-Cüzamî'dir. Künyesi, Ebü'l-Hasan'dır. Meriyye şehrinden olup, 440 (m. 1048) senesinde doğdu. Endülüs'te Malikî âlimi olan ve Lizbon kadılığında da bulunan Ebu Ömer bin Abdilberr'in icazet verdiği büyük âlimlerdendir. Tefsir, hadis ve usul-i din (kelam) ilimlerinde kıymetli eserler yazdı. 532 (m. 1137) senesi Cemaziyelevvel ayının on altıncı günü vefat etti.
Malikî âlimlerinin büyüklerinden olan Ebü'l Hasan el-Cüzamî, ömrünü ilim öğrenmek ve öğretmekle geçirdi. Hafızası ve anlayışı son derece kuvvetli olan bir âlimdi. Ebü'l-Abbas ibni Dilhas el-Uzrî'den çok hadis-i şerif rivayet etti. Başkasından rivayette bulunmadı. Kadı Ebu İshak bin Verdun ve Kadı Ebu Bekr bin Sahib el-Ahbas ve başkalarından hadis-i şerif dinledi. Ebu Ömer bin Abdilberr ve Ebü'l-Velid el-Bacî, ona icazet verdiler. O, yüksek ilim ve marifet sahiplerindendir. Beytullahı (Kâbe-i şerifi) ziyaret edip hac vazifesini yapmak için gittiğinde, ondan çok kimseler ilim aldılar, istifade ettiler.
Eserleri: Tefsire dair yazdığı çok faydalı, güzel bir eseri vardır. Ayrıca onun usul-i din (kelam) ilmi hakkında yazdığı Kitabü'l-usul adındaki eseri de kıymetlidir.
