Hadis âlimlerinden. İsmi, Muhammed bin Abdullah bin İbrahim bin Abdeveyh bin Musa bin Beyan el-Bezzar el-Bağdadî’dir. Künyesi Ebu Bekr olup, Şafiî lakabıyla tanınır. 260 (m. 874) senesi Cemaziyelevvel veya Cemaziyelahır ayında Cibal'de doğdu. İlim tahsil etmek ve talebe yetiştirmek için Cezire ve Mısır'a seyahatler yaptı. Bağdat şehrine yerleşti. 354 (m. 965) senesi Zilhicce ayında 95 yaşında Bağdat'ta vefat etti. Ahmed bin Hanbel'in kabri yakınına defnedildi.
Meşhur hadis âlimlerinden olan Şafiî, Muhammed bin Mesleme, İbn-i Ebüddünya, Haris bin Ebu Üsame, Muhammed bin Ferec el-Ezrak, Ebu Kılabe er-Rakkaşî, Ahmed bin Ubeydullah en-Nursî, Abdullah bin Ravh el-Medainî, Ebü'l-Velid bin Berd el-Antakî, Muhammed bin Rebh el-Bezzar, Muhammed bin Mesleme el-Vasıtî, Muhammed bin Süleyman el-Bagandî, Ebu İsmail et-Tirmizî, İsmail bin İshak el-Kadı ve daha pek çok âlimden ilim tahsil edip, hadis-i şerif rivayetinde bulundu. Kendisinden de; Dare Kutnî, Ebu Hafs bin Şahin, Ebu Ali bin Şazan, Ahmed bin Abdullah bin el-Mehamilî, Abdülmelik bin Bişran, Ebu Talib bin Geylan ve daha birçok âlim ilim öğrenip hadis-i şerif rivayetinde bulundular.
Iraklı meşhur âlimlerinden olan eş-Şafiî, hadis ilminde sika (güvenilir), hüccet (üç yüz binden ziyade hadis-i şerifi ravileriyle birlikte ezbere bilen), yüksek fazilet sahibi bir âlimdir. İlminden, ahlâkından ve yazmış olduğu nadide eserlerinden, pek çok kimse istifade etmiştir. Vaktinin hemen hemen hepsini ilmî çalışmaya ayırır, insanlara faydalı olmaya, onların kalblerini kırmamaya çalışır, sevgi ve saygılarını kazanırdı. Kendisini tanıyan meşhur âlimler, onun ilminin çokluğundan, hadis-i şerif rivayetindeki güvenilirliğinden bahsetmişlerdir.
Hatib-i Bağdadî şöyle anlatır: “Şafiî, sika, sağlam, çeşitli mevzularda ve büyük âlimlerin, velilerin hâllerini toplayan güzel eserlere sahip bir zattır.” Dare Kutnî şöyle anlatır: “O sika, itimat edilen bir âlimdir. Öyle ki, kendisi hakkında güvenilirliğini bozacak hiçbir söz söylenmemiştir.” Hamze es-Sehmî şöyle bildiriyor: “Dare Kutnî'ye Ebu Bekr eş-Şafiî hakkında soruldukta; güvenilir, dağ gibi, dayanılacak bir zattır. Zamanımızda hadis ilminde onun gibi istifade edilmesi kolay ve sağlam kaideler koymuş birisini görmedim.” demiştir. Dare Kutnî, Muhammed bin Ali ibni Mahalled'den şöyle işittiğini bildiriyor: “318 senesinde Bağdat'ta bir meclis gördüm ve bu mecliste İbn-i Sa'id'den hadis-i şerif yazdım. Sonra aynı mecliste Ebu Bekr Şafiî'den yazdım. Bağdat'ta Büveyhîlerin valisi, Eshab-ı Kiram'ın faziletlerinden bahsetmeyi yasaklayıp, mescitlerde Selef-i salihîn'i kötüleyen yazılar yazdırıyordu. İşte bu zaman, Ebu Bekr eş-Şafiî, Bağdat'ta Medine Camii'nde açıkça Eshab-ı Kiram'ın faziletlerini yazdırıyordu. Onun mescidi Şam kapısı yanında olup, bu işi de yalnız Allahü tealanın rızası için yapar ve bunu da bir ibadet bilirdi.”
Hasan bin Rizkaveyh anlatır: “Ebu Bekr eş-Şafiî beni davet etti ve benim uzun seneler yaşamam ve kendisinden hadis-i şerif almam için dua etti.” Onun rivayet ettiği bir hadis-i şerifte Esma binti Umeys, şöyle bildirir: “Resulullah Efendimiz yakınlarını topladı, onlara hitaben; “Ey Benî Abdülmuttalib, sizden başka kimse yok mu?” buyurdular. Biz; “Hayır.” deyince; Resulullah Efendimiz; “Sizden birisine gam, keder, hastalık ve şiddetli sıkıntı geldiğinde üç kere; “Allah, Allah Rabbî lâ üşrikü bihi şey'en.” diye söylesin.” buyurdular.”
Eserleri: Ebu Bekr Eş-Şafiî'nin günümüze kadar gelen eserlerinden bazıları şunlardır: 1- El-Fevaid: Hocalarından âli isnadla rivayet ettiği hadisleri ihtiva eder. Şam'da Zahiriyye Kütüphanesi'nde bulunmaktadır.
2- Müsnedü Musa Kazım bin Ca'fer: Bu eser de Zahiriyye Kütüphanesi'nde bulunmaktadır.
