Hadis, fıkıh, kelam, tarih, kıraat ve nahiv âlimi. İsmi Abdurrahman bin İsmail bin İbrahim bin Osman bin Ebu Bekr bin İbrahim bin Muhammed el-Makdisî ed-Dımaşkî eş-Şafiî olup künyesi Ebü'l-Kasım ve Ebu Muhammed'dir. Lakabı Şihabeddin ve Ebu Şame'dir. Sol kaşının üstünde bulunan büyükçe bir ben sebebiyle “Benli” manasına gelen Ebu Şame lakabıyla meşhur oldu. 599 (m. 1202) senesi Rebiulahir ayının yirmi üçünde, Cuma gecesi Şam'ın Derbü'l-fevahir adı ile bilinen bir mahallesinde doğdu. 665 (m. 1267) senesi Ramazan-ı şerif ayının ondokuzunda, Şam'da vefat etti. Babü'l-Feradis mezarlığına defnedildi.
Birçok ilim dalında söz sahibi olan Ebu Şame, on yaşında iken Kur'an-ı Kerim'i ezberledi. Kur'an-ı Kerim'in ilk cüzünü Şam'ın meşhur kıraat âlimlerinden olan İbrahim bin Yusuf el-Mağribî'den okudu. Kıraat ilmini Ebü'l-Hasan Ali bin Muhammed es-Sehavî'den, hadis, fıkıh ve diğer ilimleri; Ebu Mes'ud Abdülcelil bin Menduye el-İsfehanî, Ebü'l-Kasım Ahmed bin Abdullah el-Bağdadî, Zeyneddin Ebü'l-Berekat Davud bin Ahmed el-Bağdadî, Ebu Muhammed Abdullah bin Ahmed el-Makdisî, Fahreddin Ebu Mansur Abdurrahman bin Muhammed ed-Dımaşkî, Hazal bin Esker el-Mısrî, Ebü'l-Hasan Ali bin Ebu Ali el-Amidî, Behaeddin bin Şeddad Yusuf, Ebu İshak İbrahim bin Ebu Tahir Berekat el-Huşî, Abdülaziz bin Muhammed, Ümmü'l-Fadl Kerime binti Abdülvehhab, Ebü'l-Hasan Ali bin Muhammed es-Sehavî ve Ebu Amr Osman bin Salah'tan öğrendi, rivayette bulundu. Zeynü'l-ümena Ebü'l-Berekat el-Hasan bin Muhammed, Ebü'l-Kasım İsa bin Abdülaziz el-İskenderanî, Ebu Ali Hasan bin Yahya el-Mısrî ve İbn-i Hammuye Abdullah bin Ömer'den icazet (diploma) aldı.
Ömrünü, okumak, eser yazmak ve ders vermekle geçiren Ebu Şame'den; Burhaneddin Ebu İshak İbrahim bin Felahi'l-İskenderî, Ebü'l-Abbas Ahmed bin İbrahim el-Fezarî, Ebü'l-Abbas Ahmed bin Mümin el-Lebban, Ebu Abdullah Hüseyin bin Süleyman el-Kefrî, Zeyneddin Ebu Bekr bin Yusuf el-Harirî ve birçok âlim ilim öğrenip hadis-i şerif rivayetinde bulundu. Ebu Şame, 660 (m. 1261) senesi Muharrem ayında Rükniyye Medresesi'ne müderrisliğe tayin edildi. Bir sene sonra buradaki vazifesine ara verip hacca gitti. Eşrefiye Hadis Medresesi rektörü İmadüddin Abdülkerim bin Abdüssamed'in vefatı üzerine, bu vazifeye tayin edildi. Vefatına kadar bu vazifede kaldı. El-Aynî onun hakkında; “Ebu Şame, gerek çeşitli dallardaki ihtisası, gerekse dindarlığı ve ilmi güvenilirliğinde asrının emsalsiz bir âlimiydi.” demektedir.
Ebu Şame, ilmi ve birçok sahalardaki üstünlüğü yanında, tevazu ve alçak gönüllülüğü ile de tanınan bir âlimdi. Bir köşeye çekilip kendi başına yaşamaktan hoşlanırdı. İbadete çok düşkün ve takva sahibiydi.
Eserleri: Ebu Şame, çeşitli ilim dallarına dair birçok eser yazdı. Yazdığı eserlerden isimleri tespit edilenler şunlardır:
1- Şerhü'l-Kasideti'n-Nebeviyye: Hocasının yazmış olduğu Kasidetü'n-Nebeviyye'nin şerhidir. Ebu Şame Makdisî'nin yazdığı Kitabü'r-Ravdateyn fî ahbari'd-devleteyn adlı eserin kapak sayfası (sağda) Muhtasaru Ravdateyn kitabının ünvan sayfası (ortada) ve bu Muhtasarın ilk iki sayfası (solda). Bu Muhtasar Köprülü Kütüphanesi Fazıl Ahmed Kısmı No: 1153'de kayıtlıdır.
2- İbrazü'l-me'ani min Hırzi'l-emani: Şatıbî'nin meşhur Lami Kasidesi'nin şerhidir. Süleymaniye Kütüphanesi'nin çeşitli kısımlarında nüshaları bulunmaktadır.
3- Muhtasaru Tarih-i Dımaşk,
4- Kitabü'r-Ravdateyn fî ahbari'd-devleteyn: Kahire'de 1288'de basılmıştır.
5- Muhtasaru Ravdateyn: Kitabü'r-Ravdateyn'in muhtasarı olup, Süleymaniye Kütüphanesi, Köprülü kısmı, 1153 numarada mevcuttur.
6- Kitabü'l-müemmel li'r-reddi ile'l-emri'l-evvel,
7- Kitabu Nuri'l-mesra fî tefsiri ayeti'l İsra,
8- Şerhü'l-hadisi'l-muktefa fî meb'asi'n nebiyyi'l-Mustafa,
9- Davü'l-kameri's-sârî ila rü'yeti marifeti'l-Barî,
10- Muhakkak min ilmi'l-usul.
11- Kitabü'l-Besmeleti'l-ekber,
12- El-Mürşidü'l-veciz: Beyrut'ta 1975'te basılmıştır.
13- El-Kurrasetü'l-Cami'a li mesaili'n-nafia,
14- El-Bais alâ inkâri'l-bide'i ve'l-havadis: Riyad'da 1990'da basılmıştır.
15- Kitabü's-sivak,
16- Kitabü'l-Besmeleti'l-asgar,
17- Keşfu hâli Benî Ubeyd,
18- El-Vadıhü'l-celî fi'r-reddi ale'l-Hanbelî,
19- İkametü'd-delili'n-nasih,
20- El-Usul mine'l-usul.
21- Müfredatü'l-kurra,
22- Şüyuhü'l-Beyhekî,
23- Mukaddime fi'n-nahvi,
24- El-Elfazü'l-mu'arrebe,
25- El-Kasidetü'd-damiga,
26- Kasidetan fî menazili tariki'l-hac,
27- Nazmu Mufassalü'z-Zemahşerî,
28- Nazmü'l-aruz ve'l-Kavafi,
29- Nazmu şey'in min müteşabihi'l-Kur'an,
30- Şerhu Arusi's-Semer.
31- Ez-Zeyl ale'r-Ravdateyn: 1974'te Beyrut'ta basılmıştır.
32- Şerhu Kasideti'l-Bürde,
33- El-Makasıdü's-seniyye,
34- Camiu ahbari Mekke ve'l-Medine ve Beytü'l-makdis,
35- Muhtasaru Tarih-i Bağdat,
36- Takyidü'l-esmai'l-müşkile,
37- Refü'n-niza bi'r-reddi ile'l-ittiba',
38- El-Mezheb fî ilmi'l-mezheb,
39- Niyyetü's-siyam ve mafî yevmi'ş-şekki mine'l-kelam,
40- Şerhu Nazmü'l-mufassal.
41- El-A'lam bima'ne'l-kelimeti ve'l-kelam,
42- Şerhu Lubabi't-tehzib,
43- El-Ürcuze fi'l-fıkhî,
44- Zikru men rakibe'l-hımar,
45- Müşkilatü'l-ayat,
46- Müşkilatü'l-ahbar,
47- Kitabü'l-kıyame,
48- Şerhu ehadisü'l-Vesit.
Ebu Şame'nin kendi eseri olan Kitabu'r-Ravdateyn'e yazdığı Zeyl'in ünvan sayfası (solda) ilk iki sayfası (ortada) ve matbu nüshasının kapak sayfası (sağda). Yazma nüsha Köprülü Kütüphanesi Fazıl Ahmed Kısmı No: 1080'de kayıtlıdır. Ebu Şame Makdisî'nin İbrazü'l-me'ani min Hırzi'l emani adlı eserin kapak sayfası (sağda). El-Mürşidü'l-veciz adlı eserinin iç kapak sayfası (ortada), Kitabü'l-Besmele adlı eserin kapak sayfası (solda).
