Hadis ve Şafiî mezhebi fıkıh âlimi. Künyesi, Ebu Ali olup; ismi, Hasan bin Muhammed bin Abbas'tır. Taberî ve Zücacî nisbet edildi. Doğum tarihi bilinmemektedir. Ancak 401 (m. 1011) yılında veya daha sonra vefat ettiği bildirilmektedir. Birçok âlimden ilim öğrenen Ebu Ali Zücacî, meşhur âlim ve vaiz Ebü'l-Abbas Ahmed bin Kas'ın talebesi olarak tanınır. Bağdat'ta yıllarca İbn-i Kas'ın hizmetinde bulunup, onun ilminden istifade etti. Bağdat'ın diğer âlimlerinin de sohbetlerinde bulunup, derslerine iştirak etti. Hocalarından duyduklarını ve yazdıklarını ezberledi. Hocası, Allahü tealanın dinini insanlara yaymak için cihada çıkan İslam askerlerine nasihatlarda bulunarak, teşvik etmek ve fethedilen şehirleri manevî yönden fethetmekle vazifelendirip hudut şehri Tarsus'a gidince Taberistan'a döndü.
Amil şehrine kadı tayin edildi. Keskin zekası, üstün bilgisi ve örnek ahlâkıyla insanların işlerini kolaylaştırdı. Mahkemelerde vermiş olduğu adil kararlar ve vermiş olduğu güzel nasihatlarla insanların huzur içinde yaşamalarına vesile oldu. Karar, söz ve işlerinde insanların rızasına göre değil, Allahü tealanın rızasına uygun şekilde hareket ederdi. Çünkü, Allahü tealanın dinini sağlam kaynaklardan iyi öğrenmişti ve bildiklerine uygun yaşamaya çalışmaktaydı. Doğruyu bilmeyene öğretir, yanlış söyleyeni de getirdiği güzel delillerle sustururdu. Bir çok sapık kimse, karşısında mağlup olarak elinde tövbe etti.
Kadı Ebu Ali Zücacî haram ve şüpheli şeylerden sakınır, mubahların bir çoğunu da terk ederdi. Vaktini ilim öğrenmek ve öğretmekle geçirir, gündüzleri oruç tutar, gecelerini de namaz kılardı. Birçok talebe yetiştirdi. Taberistan'ın Amil şehrinde, birçok kimse kendisinden ilim öğrendi. Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden olan Ebu Tayyip Taberî, ondan ilim alanların meşhurlarındandır. Eserleri: Yetiştirmiş olduğu mümtaz talebeleri yanında, pek kıymetli kitaplar da yazan Ebu Ali Zücacî, hocası İbn-i Kas'ın Miftah kitabına ilaveler yaparak Tehzib adını verdi. Bu kitabında Şafiî mezhebi fıkıh bilgilerini anlattı. Hadis ilmine dair de İlelü'l-hadis adlı eserini yazdı.
