Fıkıh âlimi ve muhaddis. İsmi Süleyman bin Davud bin el-Carud Tayalisî el-Basrî olup Zübeyr bin Avvam'ın çocuklarının azatlısıdır. Aslen İranlıdır. Annesi de İranlıdır. Künyesi, Ebu Davud'dur. 133 (m. 750)'de Basra'da doğmuş olup, 204 (m. 819)'te Basra'da vefat etmiştir.
Ebu Davud Tayalisî; Eban bin Yezid el-Utaridî, İbrahim bin Sa'd, Cerir bin Hazim, Habib bin Yezid, Harb bin Şeddad, Hammadeyn (Hammad bin Seleme ve Hammad bin Zeyd) Züheyr bin Muhammed, Züheyr bin Muaviye, Şu'be bin Haccac, Süfyan-ı Sevrî, İbn-i Ebü'z-Zinad, Ebu Avane, Muhammed bin Müslim Ebü'l-Veddah ve pek çok âlimden hadis-i şerif öğrenmiştir. Ahmed bin Hanbel, Ali bin el-Medinî, İshak bin Mansur, Haccac bin Şair, Zeyd bin Ahzem, Abdullah bin Muhammed el-Müsnedî, Amr bin el-Fülas, Muhammed bin Ebu Bekr el-Mukaddimî, Ebu Mes'ud er-Razî, Yunus bin Habib el-İsfehanî ve pek çok âlim de Ebu Davud et-Tayalisî'den hadis-i şerif rivayet etmişlerdir. Hıfzı çok kuvvetli bir zat olan Ebu Davud et-Tayalisî, aynı zamanda hadis hafızı idi. Yani yüz bin hadis-i şerifi ezbere bilirdi. İbn-i Mehdî; “Ebu Davud, insanların en doğrularındandır.” demiştir. Amr bin İbrahim Ebu Davud'dan rivayet etti. Ebu Davud şöyle buyurdu: “Bin hadis âliminden hadis-i şerif yazdım.”
Ebu Davud Tayalisî hazretleri otuz bin hadis-i şerifi hiç duraklamadan peş peşe okurdu. Okuduğu hadis-i şerifler hep hıfzından idi. Şu'be bin Haccac'dan yüz bin hadis-i şerif ezberlemişti. Hatib-i Bağdadî; “Ebu Davud, hafız, sika ve çok hadis-i şerif rivayet eden bir zat idi. Bağdat'a geldi, Şu'be ve Mes'udî'den hadis-i şerif dinledi (öğrendi).” buyurdu. Kendisi; “İsfehan'a geldiğim zaman bana sorulmadan kırk bin hadis-i şerif yazdırdım.” buyurmuştur. İmam-ı Buharî onun “Mürsel olarak rivayet ettiği hadis-i şeriflerin senetleri mevcuttur.” buyurarak tevsik etmiş, doğruluğunu beyan etmiştir. Ebu Davud Tayalisî, Şu'be ve Mansur yoluyla Mücahid'den rivayet etti: “İbn-i Abbas bir kimseye ikramda bulunmak istediği zaman zemzem ikram ederdi.”
Ebu Davud Tayalisî'nin El-Müsned adlı pek kıymetli bir hadis kitabı vardır. Rivayete göre ilk telif edilen müsned kitabı budur. Müsned, Eshab-ı Kiram'ın isimlerini harf sırasına göre ve rivayet ettiği hadisleri zikreden hadis-i şerif kitabıdır. Ebu Davud Tayalisî'nin Müsned'inde altı yüzden ziyade Sahabinin rivayetleri mevcut olup, 2767 hadis-i şerif ihtiva etmektedir. Burada, İmam-ı Buharî Sahih'inin üçte biri kadar hadis-i şerif vardır. Ebu Davud Tayalisî buyurdu ki: “Bir âlim, bir kitap yazdığı zaman ona yakışan, maksadının İslamiyete hizmet olmasıdır. Yoksa insanlar arasında; “Ne güzel kitap yazmış.” diye övülmesi değil.”
Ebu Davud Tayalisî'nin rivayetinde, Bera bin Azib'in haber verdiği hadis-i şerifte, kabir suali bildirilmektedir. Mümin olanların bütün bunlara doğru cevap verdiğini bildiren Resulullah Efendimiz, hadisin sonunda; “Mümin olan meyyit için, kulum doğru söyledi sesi işitilir. Kabre Cennet'ten yaygı serilir. Cennet elbiseleri giydirilir. Meyyit için Cennet'ten bir kapı açılır. Kabre Cennet kokuları yayılır. Görebildiği yerlere kadar yayılır. Güzel yüzlü, güzel elbiseli, güzel kokular saçan birisi gelir. Buna, sen kimsin? Senin o hayırlı yüzün nedir der. Ben senin salih amelinim der. Bunu işitince, ya Rabbi, kıyamet çabuk kopsa! Ya Rabbî! Kıyamet çabuk kopsa da, çoluk çocuğuma ve mallarıma kavuşsam der.” buyurdu. İbn-i Ömer'den rivayet ediyor: Peygamberimiz şöyle buyurdu: “Kadınları mescide gelmekten menediniz.”
Semüre'den rivayet ettiği hadis-i şerifte Peygamberimiz; “Kim özürsüz Cuma namazını terk ederse, bir dinar tasadduk etsin. Şayet bulamazsa, dinarın yarısını tasadduk etsin.” buyurdular. Yine Semüre'den rivayet ettiği hadis-i şerifte; “Allah'ın lanetiyle birbirinizi, Allah'ın gazabına uğra ve Cehennemlik ol diyerek lanetlemeyiniz.” buyuruldu. Hazreti Ali'den rivayet ettiği hadis-i şerifte; “Üç kişiden kalem kaldırılır: Belalıdan (mecnundan) iyileşinceye kadar, çocuklardan akil baliğ oluncaya kadar, uyumakta olandan uyanıncaya kadar.” Eban bin Osman'ın rivayet ettiği hadis-i şerifte buyruldu ki: “Bir kimse (Bismillahillezi la yedurru maasmihi şey'ün fil ardı vela fissemai ve hüvessemiul âlim) derse, hiçbir şey ona zarar vermez.” Ebu Nüheyk Ömer bin Sa'd'dan Sevgili Peygamberimizin şöyle buyurduğunu naklediyor: “Kur'an-ı Kerim'i teganni ile okuyan bizden değildir.” Ömer bin Sa'd'ın rivayet ettiği hadis-i şerifte; “İnsanoğlunun saadeti üçtür ki, saliha hanım, iyi binek, geniş mesken. Şekaveti (talihsizliği) üçtür ki, kötü mesken, kötü binek, kötü hanım.”
Ebu Davud Tayalisî'nin Beyrut'ta basılmış olan Müsned adlı eserinin kapak sayfası. Müsned, harf sırasına göre ve Eshab-ı Kiram'ın isimlerini, rivayet ettiği hadisleri zikreden bir kitaptır. Ebu Davud Tayalisî'nin, Eban bin Osman hazretlerinden rivayet ettiği hadis-i şerifte zikredilen dua. Ömer bin Sa'd'ın rivayet ettiği hadis-i şerifte; “Ben şu Müslümana hayret ederim: Ona bir musibet geldiğinde sabreder, hayır gelirse Allah'a hamd eder ve şükreder. Muhakkak bu Müslümana her şeyde mükafat verilir. Hatta ağzına kaldırdığı lokma için dahi.” Ebu Talha'nın rivayet ettiği hadis-i şerifte; “Köpek ve canlı resim bulunan eve melekler girmez.” buyruldu. Ebü'l Melih el-Hüzelî babasından, oda Peygamber Efendimizden rivayet ediyor: “Temiz olmayarak kılınan namazı ve cimrice verilen sadakayı Allahü teala kabul etmez.” “Sizden biri, kendi nefsi için istediğini, Müslüman kardeşi için de istemezse, iman etmiş olmaz.” Katade Peygamber Efendimizin şöyle buyurduğunu haber vermiştir: “İnsanoğlu ihtiyarlayınca mala ve uzun ömre hırsı artar.” İbn-i Abbas rivayet ediyor: Sevgili Peygamberimiz; “Cennet'e baktım, ehlinin çoğu fakirlerdir. Cehennem'e baktım, ehlinin çoğu kadınlardır.” buyurdu.
