Fıkıh âlimlerinin büyüklerinden. İsmi, Ahmed bin Muhammed bin Muhammed bin Muzaffer el-Havafî olup; künyesi, Ebü'l-Muzaffer'dir. Şafiî mezhebi âlimlerindendir. Nişabur'a bağlı kasabalardan Havaf'a mensup olduğundan Havafî denilmiştir. 500 (m. 1106) senesinde İran'ın Tus şehrinde 92 yaşında vefat etti.
Hadis ilmini Ebu Salih el-Müezzin ve başkalarından; fıkıh ilmini Ebu İbrahim ed-Darir, Ömer el-Kattan, Muhammed bin Yahya ve başka âlimlerden öğrendi. Sonra İmamü'l-Haremeyn el-Cüveynî hazretlerinin talebeleri arasına girdi. Onun talebelerinin en büyüklerinden ve önde gelenlerinden oldu. Hocasının yanından ayrılmaz, sohbetlerini kaçırmazdı. Geceleri de ayrıca hocasının hususi sohbetlerinde bulunurdu. İmamü'l-Haremeyn hazretleri, Ebü'l-Muzaffer'in, fesahat, belagat ve faziletteki güzelliğini çok beğenir, onu çok överdi.
Kısa zamanda, hocasının yanında ilimde çok yüksek derecelere, evliyalık yolunda yüksek makamlara kavuştu. Hocasının işareti ile daha o hayatta iken talebelere ders okutmaya başladı. Birçok talebe yetiştirdi. Bir ara Tus şehri kadılığında bulundu.
Dinin emirlerine son derece bağlı, haram ve şüphelilerden çok kaçınır, devamlı ibadetle meşgul olur, temiz bir hayat yaşardı. Herkes tarafından, bu güzel hasletleri ile tanınmıştı. Çok sevilir, herkesten saygı görürdü. İslamiyet yolunu insanlara doğru olarak anlatmakta, bu yola düşmanlık edenlere ilim ile cevap vermekte ve bu düşmanları susturmaktaki mahareti fevkaladeydi.
İmam-ı Muhammed Gazalî hazretleri ile aynı dönemde yaşamışlardır. Dostlukları çok kuvvetli idi ve birbirlerini çok severlerdi. Yaptıkları hizmetler bakımından da birbirlerine çok benzerlerdi. O zamanda bulunan âlimler söz birliği ile bildiriyorlar ki, İslamiyete düşmanlık edenleri susturmakta, İmam-ı Gazalî hazretleri çok eser telif etmekle tanındığı gibi, Ebü'l-Muzaffer hazretleri de münazara ederek onları susturmakla tanınmıştır. Bu iki zat, bu şekilde hizmetleri ile ma'rûf ve meşhur olmuşlardır.
“Allah, bazı kullarına dünyâda çok ni'met vermiştir. Bunları kullarına faydalı olması için yaratmıştır. Bu ni'metleri Allah'ın kullarına dağıtılırsa, ni'metleri azalmaz. Bu ni'metleri Allah'ın kullarına ulaştırmazlarsa, Allah ni'metlerini bunlardan alır. Başkalarına verir.” - Hadis-i Şerif
