Büyük Hanefî mezhebi fıkıh âlimi. İsmi ve künyesi; Ebu Mutî' Hakem bin Abdullah bin Mesleme bin Abdurrahman el-Kadî'dir. Yaklaşık 115 (m. 733) yıllarında doğmuştur. Ebu Mutî' Belhî hazretleri 199 (m. 814) tarihinde, Belh'te 84 yaşında vefat etmiştir.
İmam-ı A'zam'dan başka Avn bin Abdullah, Hişam bin Hassan ve İmam-ı Malik gibi âlimlerden ilim öğrenip rivayette bulunmuştur. Kendisinden de Ahmed bin Meni', Hallad bin Eslem, Hişam bin Ubeydullah er-Razî ve daha birçok âlim ilim öğrenip rivayette bulunmuşlardır. Defalarca Bağdat'a ve Hicaz'a gelip ilim meclislerinde bulunmuştur. İmam-ı Ebu Yusuf ile olan münazaraları meşhurdur. Belh'te on altı sene kadılık yapmıştır. Ayrıca İmam-ı Malik'ten de ders alması sebebiyle Malikî mezhebinin usulüne de hakim idi.
Züht ve takva sahibi olup kimseden korkmazdı. Halifenin halka okuması için gönderdiği bir yanlış hükmü okumamış ve açıkça yanlış olduğunu söylemiştir. Zamanın birçok âlimi tarafından övülmüştür. İbn-i Mübarek; “Zamanımızda herkesin Ebu Mutî'ye minnet borcu var” derken, Mualla bin Mansur da; “Yirmi senedir onun gibisi gelmedi.” demiştir.
Bir gün İmam-ı Malik'in huzuruna Belh'ten bazı kimseler gelmişti. Birisine nereden geldin diye sordu. O kişi “Belh'ten” deyince; “Kadınız Ebu Mutî'nin memleketinden mi? O peygamberler makamında oturmaktadır.” karşılığını verdi.
İmam-ı A'zam Ebu Hanife'nin Fıkh-ı Ekber ile El-Âlim ve'l-Müteallim'ini bu zat rivayet etmiştir. Vefatından sonra bazı salih kişiler Ebu Mutî'yi rüyada görmüşler; “Halin nasıl?” diye sormuşlar, o da; “Allahüteala bana büyük ihsanda bulundu ve mağfiret etti” demiştir.
