Hace Nizameddin-i Evliya'nın yetiştirdiği evliyanın büyüklerinden. İsmi Hasan bin Mir Muhammed es-Sencerî ed-Dehlevî olup Allame-i Hindî diye tanınır. 651 (m. 1253)'te Bedayun'da doğdu. Bazı kaynaklarda lakabı Celaleddin, babasının adı Alaeddin nisbesi de Sencerî şeklinde kaydedilmiştir. 737 (m. 1337) senesinde Devletabad'da vefat etti. 736'da vefat ettiği de bildirilmiştir.
Peygamberimizin soyundan yani seyyid idi. Ailesi İran'ın Sistan (Sicistan) bölgesinden Hindistan'a gelmiştir. Çocukluğunda ailesiyle birlikte Delhi'ye yerleşti. Gençliğinde fırıncılık yaptı. Nizameddin Evliya ile tanışması bu fırıncı dükkânında gerçekleşti. İran kültürünün hakim olduğu bir bölgede yetişti. Bu dönemin ünlü şairlerinden Emir Hüsrev Dehlevî ile tanıştı. Onunla birlikte Delhi sultanlarından Giyaseddin Balaban'ın sarayına girdi ve Balaban'ın oğlu Muhammed Kaan'ın hizmetinde bulundu. 684 yılında Moğollar'ın Hindistan'ı işgali sırasında Emir Hüsrev ile birlikte Moğollar'a esir düştü. İki yıl esir kaldıktan sonra Delhi'ye dönerek Balaban'ın ölümüne kadar (686/1287) ona hizmet etmeye devam etti.
Emir Hasan Dehlevî'nin bundan sonra yaklaşık oniki yıl ne ile meşgul olduğu bilinmemektedir. Daha sonra Alaeddin Muhammed Şah Halacî'nin hizmetine girdi. Çok geçmeden başşehrini Delhi'den Devletabad'a (Devagiri) nakleden I. Gıyaseddin Tuğluk ile birlikte oraya gitti. Gıyaseddin'in oğlu ve halefi Gıyaseddin Muhammed Şah döneminde vazifesini sürdürdü. Elli yaşlarında iken Çeştî velilerinden Nizameddin Evliya'ya intisap etti.
[Image: Emir Hasen Sencerî'nin şiirlerini topladığı Divan'ının, Kütüphane-i Meclis-i Şuray-ı Milli No: 4017'de kayıtlı yazma nüshasının ilk iki sayfası (sağda) ve Çeşitli konularda şiirlerini toplandığı Mecmua-i Eş'ar'dan iki sayfa (solda).]
Emir Hasan Dehlevî gazellerinde sade bir dil kullanmıştır. Saray şairi olarak kaside alanında çok şiiri bulunması gerekirken gazellerinin daha fazla oluşu methiyeciliği kötüleyen şeyhi Nizameddin Evliya'nın etkisiyle açıklanabilir. Nitekim az sayıda olan kasideleri yanında 800 civarında gazeli bulunmaktadır. Gazellerinde daha çok Sa'd-i Şirazî'nin etkisi görüldüğü için çağdaşları ona Sa'di-i Hind unvanı vermiştir. Kendisi de Kemal-i Hucendî ve Demiri-i İsfahanî'yi etkilemiştir.
Asrında bulunan fazilet sahibi âlim ve velî zatlar arasında hususî bir yeri bulunan Allame-i Hindî, Allahü tealanın emir ve yasaklarına uymadaki gayreti, kalbinin temizliği, bütün iyi huyları kendinde toplaması ile tanınırdı. Diğer talebe arkadaşlarından Emir Hüsrev Dehlevî gibi, bu da hocalarının hususî sohbet ve iltifatlarına kavuşmuş idi. Hocasına olan bağlılığı fevkalade idi. O büyük zatın huzur ve sohbetlerinde bulunmakla çok yüksek derecelere, manevî olgunluklara kavuştu. Hiç evlenmedi. “Şaşarım o kimseye ki Allah adamlarından bir velî zatın sohbetlerine kavuşur da daha sonra dünya ile meşgul olur.” buyururdu.
[Image: Emir Hasan Sencerî'nin yazdığı ve hocası Nizameddin Evliya'nın sohbetlerini ihtiva eden Fevaidü'l-fuad adlı eserinin kapak sayfası.]
Eserleri:
-
1Divan: Kaside, gazel, terciibend ve terkibat, rubaiyyat ve kısa mesnevîlerden oluşan yaklaşık 9.000 beyit hacmindeki divanı Külliyyat adıyla 1352'de Haydarabad'da neşredilmiştir.
-
2Işkname: Hikayet-i Aşık-ı Nigorî adıyla da bilinir. Müellif, konusunu bir Hint halk hikayesinden aldığı bu 606 beyitlik mesnevide Leyla ve Mecnun kıssasından esinlenerek iki gencin aşk hikayesini anlatmıştır.
-
3Mersiye: Moğol istilası esnasında öldürülen Şehzade Muhammed Kaan için yazılmış mensur bir eserdir.
-
4Fevaidü'l-fu'ad: Emir Hasan Dehlevî'nin aynı zamanda menakıbname müellifi olarak tanınmasını sağlayan bu eser, şeyhi Nizameddin Evliya'nın sözlerinin (melfuzat) derlenmesinden meydana gelmiştir. Eser son olarak 1966'da Lahor'da basılmıştır.
-
5Muhhu'l-meani: Tasavvufa dair küçük bir risaledir.
